Біз «Қазақстандағы конфессияаралық келісімге қандай баға бересіз?» деген тақырыпта талай маманнан сұхбат алдық. Енді осы сұрақты ChatGPT-ге қойып көрген едік. Онымен болған сұхбатымыз былайша өрбіді.
– Алдымен жалпы баға беріп өтсеңіз: Қазақстандағы конфессияаралық келісім деңгейін қалай сипаттар едіңіз?
– Халықаралық өлшеммен қарасақ, Қазақстандағы конфессияаралық келісім – жоғары деңгейде. Әртүрлі дін өкілдері бір қоғамда тыныш, бейбіт өмір сүріп, әлеуметтік, мәдени және қайырымдылық бастамаларға ортақ қатысады. Бұл – кездейсоқ құбылыс емес, жылдар бойы қалыптасқан мемлекеттік саясат пен қоғам мәдениетінің нәтижесі.
– Бұл табыстың негізгі себептері қандай деп ойлайсыз?
– Біріншіден, Конституциядағы зайырлылық қағидасы. Ол барлық дінге тең мүмкіндік беріп, ешқайсысын артық не кем санамайды. Екіншіден, толеранттылық – қазақ халқының тарихи дүниетанымы. Кең далада түрлі этнос пен сенім өкілдерінің тату өмір сүргені бүгінге дейін жалғасқан. Үшіншіден, мемлекет пен діни бірлестіктер арасындағы ашық диалог.
– Дінаралық татулық тек мемлекеттік деңгейде ме, әлде қоғамның өзінде де бар ма?
– Әрине, қоғамның рөлі өте зор. Көрші, әріптес, дос, сыныптас – бәрі әртүрлі сенімде болуы мүмкін, бірақ қарым-қатынас мәдениеті бұзылмайды. Қазақстандықтардың басым бөлігі өзгеге сеніміне қарай емес, адами қасиетіне қарай баға береді.
– Бүгінде Қазақстан қандай халықаралық үлгі ұсына алады?
– Ең әуелі – диалог мәдениеті. Астанада өтетін Әлемдік және дәстүрлі дін көшбасшыларысъезі тек символ емес, нақты тәжірибе алмасу алаңы. Қуатты мемлекеттің көрсеткіші тек экономика емес, қоғамның ынтымағы. Қазақстан осы тұрғыда үлгі бола алады.
– Дегенмен, болашақта нені ескерген жөн?
– Жастардың діни сауаттылығын арттыру маңызды. Әлеуметтік желідегі жалған уағыздарға, манипуляцияға қарсы ақпараттық иммунитет қажет. Сондай-ақ қоғамдық келісім – өздігінен сақталып тұратын құндылық емес, оны үнемі күтіп-баптау қажет.
– Соңғы сұрақ: конфессияаралық келісім халыққа не береді?
– Ең бастысы – тыныштық пен тұрақтылық. Тату қоғамда экономика дамиды, мәдениет өрлейді, адамдар ертеңіне сенімді болады. Қазақстанның басты капиталы – дәл осы бірлік.
– Әңгімеңізге рақмет!
Сұхбаттасқан Е.Ерғалиұлы
