Жексенбі, 22 Қараша, 2026
  • ҚАЗ
  • РУС
  • Бастапқы бет
  • Жоба туралы
  • Кіру
Қазақстандағы Ислам
  • Жаңалықтар
  • Мақалалар
    • Мемлекет және дін
    • Ислам
    • Қоғам
    • Ағымдар ақиқаты
    • Исламдық қаржыландыру
    • Ғибратты әңгімелер
  • Сұхбат
  • Сұрақ-жауап
  • Видео
  • Тағы
    • Инфографика
    • Кітапхана
    • Сауалнама
    • Дінтану бұрышы
Нәтиже жоқ
Барлық нәтижені көрсету
Қазақстандағы Ислам
  • Жаңалықтар
  • Мақалалар
    • Мемлекет және дін
    • Ислам
    • Қоғам
    • Ағымдар ақиқаты
    • Исламдық қаржыландыру
    • Ғибратты әңгімелер
  • Сұхбат
  • Сұрақ-жауап
  • Видео
  • Тағы
    • Инфографика
    • Кітапхана
    • Сауалнама
    • Дінтану бұрышы
Нәтиже жоқ
Барлық нәтижені көрсету
Қазақстандағы Ислам
Нәтиже жоқ
Барлық нәтижені көрсету

Амандасу – адамдық өлшемі

17.11.2026
- Қоғам, Таңдаулы
0
6
ҚАРАЛДЫ
Facebook-те бөлісуTwitter-де бөлісу

Жаһандық экспансияның әсері ме, кейінгі уақытта өзіміздің ортаға ғана тән қоғамдық құндылықтардың кейбірі құбылып барады. Үлкенге құрмет, кішіге ізет құлдырып, сыйласудың құны түсіп бара жатқандай. Мұның бәрі қарым-қатынас әдебінің әлсіреуінен туып жатқан келеңсіздіктер десек те болады.

Жалпы, қазақ «Сәлем – сөздің атасы» деген. Әрине, сәлемдесу бір бөлек, сол сәлемдесудің орындалу әрекетінің дұрыс-бұрыстығы да мәселеге айналғалы қашан…

Амандасқан сәттен біз адам бойындағы ізетті, оның ұясынан ілген өнегесін көреміз. Яғни амандасу – өзара құрмет пен ұлттық тәрбиенің алғашқы көрінісін ұсынады. Жалпы, осы амандасу туралы тың ой түюімізге, қоғамда қалыптасқан әдеттерге жаңаша қарауымызға Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың журналистер алдында сәлемдесу мәдениетіне қатысты айтқан пікірі түрткі болды.

Амандасу әдебі, бұл – адамның тәрбиесін танытатын белгілердің бірі. Біз күнделікті өмірде сәлемдесуді сан мәрте қайталайтындықтан оны қарапайым әрекеттердің бірі деп қабылдап кеткенбіз. Алайда оның астарында адамға деген құрмет, кішіпейілділік, ізет пен ықылас жатыр. Біреумен кездескенде жылы жүзбен сәлемдесу, хал-жағдайын сұрау, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсету – қоғамдағы қарым-қатынастың мәдениетін айқындайтын қасиеттер. Кейде қарсы алдыңдағы адамға оған деген ризашылығың мен ренішіңді сәлемдесу амалдарымен-ақ ақтара салуға болады.

Діни мәтінді дұрыс түсінген абзал

Діни мәтінді дұрыс түсінген абзал

21.11.2026
Тағдыр – иманның бір бөлігі ме?

Ислам ғұламалары арасында «иман» етудің айырмашылығы бар ма?

21.11.2026

Бірақ кейінгі жылдары осы сәлемдесудің ерсі элеметтері көбейіп кеткені жасырын емес. 2004 жылы студент атанып, қалаға алғаш келген кезімізде ауылда көрмек түгілі, ойымызға да кірмеген нәрселерді көріп, көңіл құлазыған. Бірінші курстың алғашқы күндерінде-ақ өзіміз қатарлы зіңгіттей жігіттердің құшақтасып, бет сүйісіп амандасқанын көргенде ауылға қайтадан безіп кеткіміз келген. Бізбен параллель оқыған топтың қыз-жігіттерінің ерінмен сүйісіп амандасқанын да көріп, жерінгенбіз. Айта берсек, қазіргі буынның да өздеріне тән «қылықтары» аз болып тұрған жоқ.

Осы орайда Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың жуырда амандасу әдебіне қатысты айтқан пікірі назар аударуға тұрарлық. Президент журналистерге берген кезекті сұхбатында дәстүрлі құндылықтарды жаңғырту, жүріс-тұрыс мәдениетін қалыптастыру мәселесіне тоқталды.

Мемлекет басшысы жастардың, егде адамдардың жүріс-тұрысына қарап, байырғы дәстүрлі құндылықтарымызға оралу қажет деген шешімге келгенін жеткізді. Ер адамдардың бір-бірін құшақтап, сүйіп амандасуы, сәлемдесу барысында әйелдердің еркектерді, еркектердің әйелдерді бетінен сүюі дұрыс еместігіне назар аударды. Себебі бұл біздің салтымызда жоқ, дәстүрімізге жат нәрсе. Президент әсіресе, әскери форма киген адамдардың, генералдардың осындай әрекеті көзге түрпідей тиетінін жасырмады.

«Еркектер қолының ұшын ұстата салмай, қолды қаттырақ қысып амандасуы керек. Сәл жымиса ғана жеткілікті. Әрқашан солай болған. Тіпті, осы адамды көргеніңізге шын мәнінде қуанышты болсаңыз, оң қолыңызды кеудеңізге қойып амандасыңыз. Өмірде мұндай жайт жиі кездеседі. Сондықтан мен жаңа жүріс-тұрыс әдебі туралы мәселе көтердім. Жалпы, бізге тазалық, тәртіп мәдениетін дәріптеу керек», деді Мемлекет басшысы.

Яғни біз күллі әлемге қалайша таныламыз десек, мәдениетті, таза ұлтқа айналуымыз кекректігін ашық айтты. Президент бұл мәселені жеке бір қимылдың төңірегінде ғана қозғаған жоқ. Ол қоғамдық ортада тазалық пен тәртіпті дәріптеу, өзгені құрметтеу, күнделікті өмірде әдеп сақтау қажеттігіне назар аударды. Демек амандасу мәдениеті – адамның сыртқы әрекетінен бөлек, оның ішкі мәдениеті мен айналасына деген көзқарасын танытатын маңызды өлшем.

Дәстүрлі ортада амандасудың да өз жөн-жосығы болған. Адамның жасы, туыстық жақындығы, қоғамдағы орны, кездесудің мәні ескерілген. Үлкенге құрмет білдіру үшін қолды кеудеге қою, қос қолдап амандасу, ізетпен иілу секілді ишараттардың әрқайсысы белгілі бір мағына берген. Мұның бәрі адамның кіммен қалай қарым-қатынас жасайтынын реттеп қана қоймай, қоғамдағы сыйластықты сақтауға қызмет еткен.

«Qazaqstan» ұлттық телеарнасына пікір білдірген ақын, драматург Нұрлан Оразалин қазақтың көрісу дәстүріне тоқталады. Оның айтуынша, көрісудің халық санасында сақталған өзіндік мәні бар. Адамдар қаралы үйге көңіл айту үшін көріссе, Наурызда бір жылға аман жеткеніне қуанып, бір-бірімен құшақтасып, ізгі тілектерін білдірген. Яғни құшақтасу дәстүрі болғанымен, оның өзіндік орны мен себебі бар.

Ал филология ғылымдарының докторы, академик Қансейіт Әбдезұлы дәстүрлі амандасу үлгілерінде үлкенге құрмет көрсетудің маңызына назар аударады. Ғалымның пікірінше, бұрын ақсақалдар мен үлкен кісілер қолын кеудесіне қойып, оң қолын ұсынып амандасқан.

Этнограф Досымбек Қатыра да қазақтың амандасу салтында жағдайға қарай қалыптасқан ерекшеліктер болғанын атап өткен. Оның түсіндіруінше, ұзақ уақыт көрмеген адамдардың құшақтасып қауышуы мен күнделікті амандық сұрасуы бірдей болмаған.

Бұл пікірлер амандасу мәдениетінің тек сыртқы рәсім емес екенін көрсетеді. Оның мәні – адамға лайықты құрмет көрсету, қарым-қатынаста шектен шықпау және өзіңді де, өзгені де сыйлау.

Мұның өзі дәстүрдің мәні сыртқы қимылдың өзінде ғана емес, сол әрекеттің қандай жағдайда жасалатынында екенін аңғартады. Жақын адаммен сағынысып көрісу – бір басқа, күнделікті ортадағы амандасу – бір басқа. Сондықтан ұлттық әдепті дәріптегенде тарихи ерекшеліктерді ескеріп, әр рәсімнің мағынасын дұрыс түсінген жөн.

Жасұлан СЕЙІЛХАН

Таңбалар: амандасусәлемдесу
БөлісуТвитергеБөлісуБөлісу

Ұқсас мақалалар

Сұрақ-жауап

Ер мен әйелдің беттен сүйіп амандасуы дұрыс па?

07.09.2026
Неге кейбір «намазхандар» сәлемге дұрыс жауап қайтармайды?
Сұрақ-жауап

Неге кейбір «намазхандар» сәлемге дұрыс жауап қайтармайды?

15.05.2025
Тағы жүктеу
Келесі жазба
Ұлтты ұйыстырған салтты кім бұрмалап жүр?

Ұлтты ұйыстырған салтты кім бұрмалап жүр?

Пікір қалдыру Жауапты болдырмау

Э-пошта мекенжайыңыз жарияланбайды. Міндетті өрістер * таңбаланған

Танымал тақырыптар

  • Біз сені жақсылық қылушылардан көреміз

    168
  • Истиғфардың күші туралы хикая

    29
  • Өмірге қарғыс айтуға бола ма?

    28
  • Дін мен діни ағымның айырмашылығы неде?

    24
  • Діндер съезі қызметіне қатысты кеңес өткізді

    23

Соңғы жарияланымдар

Діни мәтінді дұрыс түсінген абзал
Видео

Діни мәтінді дұрыс түсінген абзал

21.11.2026
Медресе түлегі – дініміздің тірегі
Сұрақ-жауап

Медреселер не үшін қажет?

21.11.2026
Тағдыр – иманның бір бөлігі ме?
Ислам

Ислам ғұламалары арасында «иман» етудің айырмашылығы бар ма?

21.11.2026
Тағы жүктеу
Қазақстандағы Ислам

Kazislam порталы – мемлекетіміздің дін саласында жүргізіп жатқан жұмыстарын насихаттайтын еліміздегі бірден-бір интернет-ресурс.

Біздің қолдаушыларымыз:

  • Бастапқы бет
  • Жоба туралы

© 2025 kazIslam.kz Яндекс.Метрика ZERO.kz

Нәтиже жоқ
Барлық нәтижені көрсету
  • ҚАЗ
  • РУС
  • Бастапқы
  • Жаңалықтар
  • Мақалалар
    • Мемлекет және дін
    • Ислам
    • Қоғам
    • Ағымдар ақиқаты
    • Исламдық қаржыландыру
    • Ғибратты әңгімелер
  • Сұхбат
  • Сұрақ-жауап
  • Видео
  • Тағы
    • Инфографика
    • Кітапхана
    • Сауалнама
    • Дінтану бұрышы
  • Жоба туралы

© 2025 kazIslam.kz Яндекс.Метрика ZERO.kz

Қош келдіңіз!

Төмендегі тіркелгіңізге кіру

Құпиясөзді ұмыттыңыз ба?

Құпия сөзді қалпына келтіру

Please enter your username or email address to reset your password.

Кіру
-
00:00
00:00

Queue

Update Required Flash plugin
-
00:00
00:00