Қазіргі қоғамдағы маңызды мәселенің бірі – экстремизмнің алдын алу. Экстремизм қоғамдық тұрақтылыққа, адамдардың қауіпсіздігіне және мемлекеттегі бейбітшілікке қауіп төндіруі мүмкін. Сондықтан экстремистік әрекеттердің пайда болуына әсер ететін себептерді түсіну және олардың алдын алу маңызды.
Экстремистік әрекеттерге итермелейтін факторлардың бірі – әлеуметтік және экономикалық қиындықтар. Жұмыссыздық, кедейлік, әлеуметтік теңсіздік және болашаққа деген сенімсіздік кейбір адамдардың қоғамға деген наразылығын күшейтуі мүмкін. Мұндай жағдайда радикалды топтар адамның қиындықтарын пайдаланып, өз идеяларын таратуға тырысады.
Екінші маңызды фактор – әлеуметтік оқшаулану және жалғыздық. Адам өзін қоғамға қажетсіз немесе қоршаған ортасынан шет қалғандай сезінген кезде, оны қабылдайтын кез келген топқа қосылуға бейім болуы мүмкін. Радикалды ұйымдар осындай адамдарға қолдау көрсеткендей болып, олардың сеніміне кіріп, біртіндеп өз идеологиясын насихаттауы ықтимал.
Сонымен қатар интернет пен әлеуметтік желілердің ықпалы да ерекше орын алады. Қазіргі таңда ақпаратты жылдам тарату мүмкіндігі жоғары болғандықтан, радикалды идеялар да интернет арқылы таралуы мүмкін. Әсіресе жалған ақпаратты сыни тұрғыдан бағалай алмайтын адамдар манипуляцияға тезірек ұшырауы ықтимал. Сондықтан медиасауаттылық пен сыни ойлау қабілетін дамыту – экстремизмнің алдын алудың маңызды жолдарының бірі.
Тағы бір фактор – әділетсіздік сезімі мен психологиялық дағдарыстар. Адамның өзін кемсітілген, қорланған немесе қоғам тарапынан еленбегендей сезінуі оның ашу-ызасын күшейтуі мүмкін. Мұндай кезде радикалды идеялар мәселенің қарапайым «шешімі» ретінде ұсынылуы ықтимал.
Экстремизмнің алдын алу үшін жастарға сапалы білім беру, олардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру, отбасылық және қоғамдық қолдауды күшейту қажет. Сонымен бірге интернеттегі ақпаратты дұрыс бағалауға үйрету, пікір алмасу мәдениетін қалыптастыру және кез келген мәселені бейбіт жолмен шешу дағдыларын дамыту маңызды.
Қорытындылай келе, экстремистік әрекеттердің қалыптасуына әлеуметтік, экономикалық, психологиялық және ақпараттық факторлар әсер етуі мүмкін. Бұл мәселені шешудің ең тиімді жолы – тек тыйым салу емес, сонымен қатар адамдарға білім, әлеуметтік қолдау және қауіпсіз орта қалыптастыру. Қоғамның әр мүшесі сыни ойлап, жалған ақпаратқа ермей, өзара құрмет пен төзімділікті сақтаған жағдайда экстремизмнің таралуына қарсы тұру мүмкіндігі артады.
С.ТАНЫСБАЕВ,
«Дін саласындағы мәселелерді зерттеу және оңалту орталығы»
Оңалту жұмыстарын ұйымдастыру бөлімінің бөлім басшысы,
Жетісу облысы
