Қазақ мәдениеті – халқымыздың сан ғасырлық тарихы мен рухани құндылықтарын бойына сіңірген, бейбітшілік пен келісім қағидаттарын дәріптейтін бірегей мұра. Ұлттық мәдениетіміздің өзегінде адамгершілік, сыйластық, татулық, қонақжайлық және өзара құрмет сияқты ізгі қасиеттер жатыр. Бұл құндылықтар қоғамдағы тұрақтылықты нығайтып, түрлі этнос пен дін өкілдерінің өзара түсіністікте өмір сүруіне негіз болады.
Қазақ халқы ежелден бейбіт өмір салтын, ел бірлігі мен қоғамдық келісімді жоғары бағалаған. «Бірлік бар жерде – тірлік бар», «Ырыс алды – ынтымақ» секілді халық даналығы ұлттың бейбітшілікке деген көзқарасын айқын көрсетеді. Осындай құндылықтар ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, қазіргі қоғамның рухани тұтастығын қалыптастыруда маңызды рөл атқарып келеді.
Қазақ мәдениетінің маңызды ерекшеліктерінің бірі – қонақжайлық дәстүрі. Қазақ жеріне келген әрбір адамға құрмет көрсетіліп, ұлтына, тіліне немесе дініне қарамастан жылы қабылданған. Бұл дәстүр қоғамдық келісімнің нығаюына, адамдар арасындағы сенім мен өзара сыйластықтың артуына ықпал етті. Бүгінде Қазақстанның көпэтносты қоғамындағы татулық пен тұрақтылықтың қалыптасуына осы ұлттық құндылықтардың әсері зор. Сонымен қатар қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары қоғамдық жауапкершілік пен өзара көмекті насихаттайды. Асар, жылу жинау, сауын айту сияқты дәстүрлер халықтың бір-біріне қолдау көрсетіп, қиындықтарды бірлесе еңсеру мәдениетін қалыптастырды. Мұндай құндылықтар әлеуметтік бірлікті нығайтып, қоғамдағы өзара сенімнің артуына қызмет етеді.
Қазақ мәдениеті жастарды отансүйгіштікке, ұлттық бірегейлікті құрметтеуге және өзге мәдениеттерге толерантты қарауға тәрбиелейді. Ұлы ойшылдар мен ағартушылардың еңбектерінде білім, адамгершілік, әділдік және бейбітшілік идеялары кеңінен насихатталған. Бұл қағидаттар қазіргі таңда да қоғамдағы тұрақтылықты сақтау мен азаматтық жауапкершілікті арттыруда өзекті болып отыр.
Қазақстан Республикасында жүргізіліп отырған этносаралық және конфессияаралық келісім саясатының негізінде де ұлттық мәдени мұраның бейбітшілікке бағытталған қағидаттары жатыр. Қазақ мәдениеті түрлі этностардың мәдени ерекшеліктерін құрметтеуге, өзара түсіністік пен қоғамдық келісімді сақтауға үндейді. Бұл еліміздегі тұрақтылықтың, әлеуметтік бірлік пен ұлттық қауіпсіздіктің маңызды факторларының бірі болып табылады.
Қорытындылай келе, қазақ мәдениеті – бейбіт өмірдің, қоғамдық келісім мен ұлттық бірліктің берік іргетасы. Ұлттық құндылықтарды дәріптеу, мәдени мұраны сақтау және оны жас ұрпақтың бойына сіңіру қоғамдағы татулықты нығайтып, тұрақты дамуға жол ашады. Сондықтан қазақ мәдениетінің бейбітшілік идеяларын кеңінен насихаттау – елдің рухани дамуы мен қоғамдық тұрақтылығын қамтамасыз етудегі маңызды міндеттердің бірі.
А.ЖҰМАШ,
«Жетісу облысының дін істері басқармасы» ММ
«Дін саласындағы мәселелерді зерттеу және
оңалту орталығы» КММ-нің
маман-теологы
