Қазақ қоғамындағы ислам құндылықтары ғасырлар бойы халықтың өмір сүру дәстүріне, дүниетанымына, мәдениетіне және әлеуметтік қатынастарына ықпал етіп келеді. Ислам діні қазақ жазирасына Ⅷ-Ⅸ ғасырлардан бастап таралып, кейін халықтың рухани өмірінің маңызды бөлігіне айналды.
Аллаға сену, адамгершілікке ұмтылу және рухани тазалық қазақ қоғамында жоғары бағаланады. Ең әуелі дін адамдарды адамдыққа, бауырмашылдыққа, шүкіршілікке және жауапкершілікке тәрбиелейді. Ислам адал еңбек етуге, өтірік пен алаяқтықтан аулақ болуға үйретеді. Қазақтың «Тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ» деген нақылы әділдіктің маңызын айқын көрсетеді.
Ислам діні отбасы құндылығын да қамтыған. Отбасыны сақтау, ата-ананы құрметтеу, бала тәрбиесіне жауапкершілікпен қарау – исламның маңызды қағидаларының бірі. Қазақ қоғамында «Ата-ананың разылығы – Алланың разылығы» деген түсінік кең таралған. Мұқтаж жандарға көмектесу, садақа беру, асар жасау сияқты дәстүрлер исламдағы қайырымдылық ұстанымдарымен байланысты. Қоғамдағы өзара көмек пен достықты нығайтуға ықпал етеді.
Білімге ұмтылуды ислам діні жоғары бағалайды және оны әрбір мұсылманның міндеті ретінде қарастырады. Қазақтың ойшыл ағартушылары, соның ішінде Абай Құнанбайұлы мен Ыбырай Алтынсары білім мен рухани тәрбиенің маңызын ерекше атап өткен. Ислам адамдар арасындағы бейбітшілік пен келісімге үндейді. Қазақ қоғамындағы қонақжайлық, туыстық қатынастарды сақтау және қоғамдық келісім идеялары осы құндылықтармен сабақтас. Бүгінде ислам құндылықтары көптеген азаматтардың рухани, мәдени өмірінде маңызды орын алады. Олар ұлттық дәстүрлермен үйлесіп, жастарды адамгершілікке және отансүйгіштікке тәрбиелеуге ықпал етеді.
Сонымен қатар, қазіргі таңда ислам құндылықтарын түсіндіруде білімділік, діни сауаттылық және дәстүрлі мәдени мұраны сақтау маңызды. Бұл қазақ қоғамында имандылықты, отбасы беріктігін, қайырымдылықты, білімді және қоғамдық бірлікті нығайтатын маңызды рухани негіздердің бірі.
Ж.ӘДІЛҒАЗИЕВ,
Панфилов ауданына қарасты өңірлік бөлімнің маман теологы,
Жетісу облысы
