Аса Қамқор, ерекше Мейірімді Алланың атымен бастаймын.
Барша мадақ атаулы әлемдердің Раббысы Аллаға тән. Адамзаттың ардақтысы пайғамбарымыз Мұхаммедке оның отбасы мен сахабаларына салауат пен сәлем болғай!
Дипфейк (ағылшын тілінен deep learning – «терең оқыту» және fake – «жалған») – жасанды интеллектті қолдану арқылы жалған бейнежазбалар жасау технологиясы[1].
Ислам діні ғылым мен технологияның дамуына, жаңалық ашуға тыйым салмайды. Алайда бұл даму адамзат игілігіне, әділеттілікке, адамгершілікке негізделіп, шариғаттың аясында жүзеге асуы тиіс. Сондықтан кез келген технология игі мақсатта қолданылса – рұқсат, ал жамандыққа, зиянды мақсатта қолданылса тыйым салынады.
Deepfake технологиясы арқылы адамның шын мәнінде айтпаған сөздерін айтқандай немесе істемеген іс-әрекеттерін істегендей етіп жасау, жалған ақпарат тарату, шариғат бойынша қатаң тыйым салынады[2]. Мұндай жалған ақпарат тарату ел тыныштығын бұзып, қоғам ішінде іріткі тудырады. Алдын алмаса, салдары елдің ынтымақ-бірлігіне сызат түсіріп, қоғамға залалын тигізеді.
Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) былай дейді:
مَنْ غَشَّنَا فَلَيْسَ مِنَّا
«Кім бізді алдаса – ол бізден емес»[3]. Бұл хадис барлық алдау түрлеріне қатаң тыйым салынғанын анық көрсетеді.
Deepfake әдетте өзгеге зиян келтіру мақсатында пайдаланылады. Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын):
لا ضَررَ ولا ضِرارَ
«Өзіне де, өзгеге де зиян беруге болмайды»[4], – деген. Сонымен қатар, мұндай контент адамдарды қорқытып, өміріне қауіп төндіруі мүмкін. Ал ислам діні адам өмірінің қауіпсіздігін ең маңызды мақсаттарының бірі ретінде қарастырады. Тіпті қалжың түріндегі қорқытуға да шариғатта қатаң тыйым салынған[5].
Шешім:
Дипфейк технологиясы арқылы адамның шын мәнінде айтпаған сөздерін айтқандай немесе істемеген іс-әрекеттерін істегендей етіп жалған ақпарат таратуға, адамдарды алдауға шариғатта тыйым салынады.
[1] https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%B2%D9%8A%D9%8A%D9%81
[2] Мысыр пәтуа комитетінің ресми парақшасы, 2022 ж.
[3] Табарани, «Әл-Әусат», №993. Бұхари, «Әт-Тәриху әл-кәбир», 7/122.
[4] Дарақұтни, 3/77. Хаким, №2345. Бәйһәқи, №11717.
[5] Ахмад, «Әл-муснад», 38/163, №23064. Термизи, №2160.
