Қазақстан тәуелсіздік алған күннен бастап ұлттың тыныштығы мен қоғамның тұрақтылығын ең басты құндылықтардың қатарына қойды. Ел ішіндегі этностық әр алуандылықпен бірге діни әралуандылық та ұлттық бірегейліктің ажырамас бөлігі. Бүгінде Қазақстанда 18 конфессия мен жүздеген діни бірлестік заң аясында қызмет етеді. Мұндай ортада конфессияаралық келісімді сақтау – ел болашағы үшін стратегиялық міндет.
Қазақ даласында ежелден діни төзімділік пен өзгенің сеніміне құрмет көрсету мәдениеті қалыптасқан. Түркілік дүниетаным, ислам өркениеті, көрші халықтармен өзара ықпалдастық – барлығы қоғамда бейбіт қатар өмір сүру қағидатын орнықтырды. Тәуелсіздік жылдары осы тарихи тәжірибе заманауи мемлекеттік саясатпен ұштасып, «қазақстандық конфессияаралық келісім моделі» пайда болды.
Мемлекет діни саланы реттеуде зайырлы қағидаттарды ұстана отырып, әрбір азаматтың ар-ождан бостандығын қамтамасыз етті, бірақ қоғам қауіпсіздігін де назардан тыс қалдырмады. 2011 жылғы «Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы» заң осы бағыттағы теңгерімді саясаттың негізіне айналды.
Конфессияаралық келісім – тек діни ұйымдардың өзара түсінісуі емес; бұл – әлеуметтік тұрақтылықтың, экономикалық дамудың, ұлттық қауіпсіздіктің басты шарттарының бірі. Қоғам бірлігін күшейтеді. Дінге қатысты қақтығыстар мен түсінбеушіліктер орын алмаған ортада адамдар өзара сенімге, сыйластыққа сүйенеді. Бұл – қоғамдық психологияны орнықтырып, мемлекет ішіндегі бірігу мәдениетін қалыптастырады.
Экстремизмнің алдын алады. Діни сауаттылықтың артуы, ресми конфессиялар арасындағы диалог радикалды ағымдардың таралуына кедергі. Бірлік пен ашық түсіндіру жұмыстары жастарды теріс идеологияға қарсы иммунитетпен қамтамасыз етеді.
Әлемдік аренада елдің беделін арттырады. Қазақстанның бастамасымен өткен Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің съездері елді халықаралық диалог пен бейбітшілік алаңына айналдырды. Бұл – елдің имиджін көтеріп, жаһандық деңгейде сенімді серіктес ретіндегі орнын нығайтты.
Экономикалық дамуға оң әсер етеді. Тұрақтылық бар жерде инвестор да сенім артады. Әралуандықты сыйлайтын қоғамда әлеуметтік қақтығыстар азайып, бизнес үшін қолайлы орта қалыптасады.
Жаһандану, ақпарат ағынының артуы, интернет арқылы тарайтын псевдоуағыздар мен радикалды идеялар – бүгінгі күннің жаңа сын-қатерлері. Әсіресе жастар арасында діннің дұрыс түсінілмеуі қоғамға қауіп төндіруі мүмкін.
Осы тұрғыдан мемлекет пен қоғам бірлесе мына бағыттарды дамытуы қажет: діни сауаттылықты арттыру, әсіресе мектептер мен ЖОО-ларда ақпараттық-ағартушылық бағдарламаларды күшейту; заңсыз және бейресми діни топтарға тосқауыл қою; дәстүрлі конфессиялармен тұрақты диалог жүргізу; интернеттегі діни контентті сараптау және қауіпсіздік шараларын күшейту; дін мәселелерін зерттейтін ғылыми орталықтардың жұмысын жандандыру.
Конфессияаралық келісім – Қазақстанның ең үлкен жетістіктерінің бірі. Бұл – кездейсоқ пайда болған құбылыс емес, ғасырлар бойы қалыптасқан төзімділік мәдениетіне, тәуелсіздік жылдарындағы жүйелі мемлекеттік саясатқа және қоғамның бірлікті бағалай білуіне сүйенген құндылық.
Тату-тәтті өмір сүріп, түрлі сенім өкілдерінің бір шаңырақ астында жарасымды тіршілік кешуі – елдің ішкі тұрақтылығы мен болашаққа деген сенімін нығайтады. Сондықтан конфессияаралық келісімді сақтау – мемлекеттің ғана емес, әрбір азаматтың ортақ борышы.
Ескендір ЗҰЛҚАРНАЙ
