Сұрақ: Әбу Мансұр Әл-Матуридидің исламдағы орны қандай?
Жауап: Әбу Мансұр Мұхаммед ибн Махмуд әл-Матуриди, Самарқанд қаласының маңайындағы Матурид деген ауылда дүниеге келген. IX ғасырда өмір сүрген. Араб, түркі, парсы тілдерін жетік меңгерген, мұсылман әлемінде өзіндік орны бар ғалым.
Сүниттік матуриди діни сенім (ақида) мектебінің негізін салушы. Имам Матуридидің еңбектеріне қарай отырып, оның кәләм, мәзһабтар тарихы, фиқһ, тәпсір саласындағы ғалым екенін көруге болады. Әбу Мансұр әл-Матуриди ханафи мәзһабын ұстанатын ортада өскен. Фиқһ пен ақидада (сенімде) Имам Ағзам Әбу Ханифаның жолымен жүрген. Сол кездегі діни жағдайлардың негізінде, «Әһли сунна уал жамаъа» ақидасын сақтап қалу мақсатында Әбу Ханифаның ақидадағы еңбегін ақыли және нақыли (аят пен хадис) дәлелдермен қуаттап, талдап, жүйелеп жандандырған. Сол кездердегі адасқан діни ағымдарға тосқауыл қойып отырған. Әлемдегі барлық ханафилер матуриди ақидасын ұстанады. Матуриди ақидасы ғасырлар бойы түркі мұсылман халықтарының рухани өмірінен орын алған. Матуриди діни сенім мектебі Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының негізгі діни ұстанымы.
Матуридидің еңбектері: «Китабу Тәуиляти Әһли Сунна», «Китабул рәдди әуаилил-Әдилла лил Каъби», «Рәдду Китабил Имәма ли Бадир Рауафид», «Китабул – мақалат», «Китабу-т Таухид».
Кейбір шетел асып діни білім алған бауырларымыз дәстүрлі емес діни ағымдардың ақидасын үйреніп, бидғат, тағұт, такфир, т.б. термин сөздерімен діни алауыздық қоздыруға себеп болып жүр. Дәстүрлі діни сенімін ұстанып, діни алауыздық отын қоздыратын жалған сәлафи сынды т.б. ақидадан сақ болғынымыз дұрыс.
Икрам АЙТАЕВ
