Сұрақ: Имам Әбу Ханифа мүжтаһид ғалым ба?
Жауап: Мүжтаһид – арабтың «ижтиһад» деген сөзден туындайды. Ижтиһад дегеніміз – Ислам ғалымдарының белгілі бір мәселеде Құран, хадис, ижмағ, қиас секілді шариғи қайнар көздерден діни үкім шығаруы.
Имам Әбу Ханифа – діни ілімде жоғары деңгейге жеткен мүжтаһид ғалым. Ол теология ілімін әбден зерттеп-зерделеп шығып, намаз, ораза, зекет, қажылық, құрбан шалу және өзге де құлшылықтарға қатысты үкімдер, ереже-қағидаларды шығарған.
Сондай-ақ, Әбу Ханифа – Құран тәпсірі, хадистер ілімі, ақида, араб тілі мен әдебиеті, реторика, Ислам тарихы секілді сан-салалы пәндерді толық меңгерген ғалым.
Діни ережелерді мүжтахид имамдар өз ойынан шығармайды, керісінше Құран мен Сүннетке сүйеніп барып алады. Әбу Ханифа сынды мүжтахид мәзһаб ғалымдарының еңбектері том-томдық кітап болып, медреселерде оқытылды. Кейіннен халықтың рухани өмірінен орын тауып, мәзһаб болып қалыптасты.
Қазіргі таңда ҚМДБ Ислам құқық мәселесінде имам Әбу Ханифа мәзһабын негізге алады.
Икрам АЙТАЕВ
