Таяу күндері белгілі исламтанушы Қуат Қабдолданың «Тарбағатай молдалары» атты тарихи-танымдық жинағы жарық көрді. Аты айтып тұрғандай, бұл еңбекте аталған өңірден шыққан, ел жадында сақталған дін қайраткерлері жайында маңызды деректер қамтылған.
Тарихы терең, шежіресі бай Тарбағатай өңірінің рухани өміріне үлес қосқан көрнекті тұлғалар аз емес. Ауыл балаларына хат танытып, сауатын ашқан, мешіт-медреселерде шәкірт тәрбиелеп, ел ішіндегі діни дәстүрдің жаңғыруы мен жалғасуы жолында қызмет еткен имам-молда, қажы, қарилардың есімдері ел аузында.
Кітап авторы аталған дін қайраткерлерінің алған білімі, ұстаздары, ел ішіндегі қызметі, мешіттер мен медреселердегі еңбегі, сондай-ақ ұрпаққа қалдырған рухани мұраларына толыққанды шолу жасайды. Еңбекті құрастыру барысында архивтік деректер, тарихи құжаттар, шежірелік мәліметтер мен ел аузында сақталған естеліктер пайдаланылған.
Жинақ патшалық кезең мен кеңес дәуірінде еңбек еткен дін қызметкерлері топтастырылған бөлімнен басталады. Мәселен, Шаяһмет молда Мақанұлының Омбы мен Қазан қалаларында білім алып, кейін Тарбағатайға оралып, ел ішінде діни-ағартушылық қызмет атқарғаны, Қани ақсақалдың діни біліммен қатар араб және орыс тілдерін меңгеріп, балалардың сауатын ашуға, мешіт құрылысына және ұсталық өнерге үлес қосқаны секілді құнды деректер егжей-тегжей баяндалған.
Кеңес дәуіріндегі дінге қысым жасалған күрделі кезеңдер жайында да кеңінен сөз болады. Сонымен бірге Тәуелсіздік жылдарындағы діни қызметтің жаңғыруы мен кейінгі буын өкілдерінің еңбегі де жинақтың мазмұнын толықтыра түскен.
«Тарбағатай молдалары» – аталған өлкедегі ағартушылық дәстүр мен адамдық өнегені үлгі ететін еңбек. Ол туған жерінің тарихына қызығатын оқырманға, өлкетанушыларға, зерттеушілерге және рухани мұраға ден қоятын көпшілікке пайдалы дереккөз болмақ.
