Негізінде ілімді діни және дүниәуи деп бөліп қарау дұрыс емес. Бұл қысқа ойлаудан туған түсінік.
Әлбетте, уахи арқылы келген ілімді ақыреттік ілім деп, ал тәжірибе арқылы келген ілімді дүниәуи ілім деп айтамыз. Бірақ, ақыреттік амал үшін бірінсіз-бірі бола алмағандықтан, екеуін де діни ілімге жатқызуға болады. Бөліп қарағанның өзінде, бұл ілім ақыретке дейін сауабы жалғасатын ілім болып саналады.
Адам баласының Қияметке дейін жалғасатын амалының бірі – пайдалы ілім қалдыруы. Оның қалдырған ілімін қандай да бір адам пайдаланса, амал жасаса, жазған адамға сауабы барып тұрады. Оның атын айтып, дұға жасамаса да бара береді. Сол себепті ғұламалар ілім алуға, кітап жазуға қатты ыждаһат жасаған.
Әбу Һурайрадан (р.а.) жеткен, кең тараған хадисте: «Адам қайтыс болса, амалы тоқтайды. Тек үш жолмен (сауап) үздіксіз барып тұрады: тоқтаусыз садақа (ел игілігі үшін салған көпірі, мешіті, медресесі, мектебі, ауруханасы, т.б.), пайдалы ілімі, артынан қалған ізгі ұрпағының дұғасы», делінген (Мүслим 3/1255, Термизи 3/660, Әбу Дауд 3/117, Ахмад).
Сондықтан математикаға арнап «Әлжабру уа мұқаабала» кітабын жазып қалдырған Әл-Хорезми кіріспесінде: «Мен осы кітабымды адамдарға есепті білу үшін жеңілдік болсын деп, мұсылмандар өсиет, мирас мәселесінде, жер бөлу, үй салу және басқа мәселелерде қателеспесін деп жаздым. Осы амалымды Қиямет күні Жаратушы Ием алдымнан шығарсын деп үміт етіп етемін» деп жазған екен.
Алла баршамызға пайдалы ілім алуға нәсіп етсін!
Қуат ҚАБДОЛДА
