Түркияда оқитын бір араб жігіті сөз арасында Хакім Абайдан сөз келтіре бергесін, маған мынадай сұрақ қойды: “Неге Абай ілімін жиі ойға алып, барлық сөздеріңді Абаймен өрнектейсіңдер?”
Жауабымды былай бердім:
“Көп ойшылдар мен ғалымдар не ақылдық танымға, не сезімдік танымға ауып кетеді. Исламда орта жол маңызды екенін білесің. Орта жол дегеніміз – жақсылық пен жамандықтың ортасын ұста дегені емес, адам баласына берілген болмыстардың ортасын ұста дегені. Хәкім Абай сол орта жолдың ойшылы. Абай ілімін оқысаң, ақыл мен сезімнің ара салмағын тең ұстауды үйренесің. Меніңше, бұл ілімге ұмтылған, тіпті ілім-білімнен терең хабары жоқ жандарға да аса маңызды. Себебі адам болмысында сыртқа бағытталған құбылыстардың бәрін тек ақылмен ғана ұғына алмайсың. Не болмаса сезімге сала алмайсың. Абзалы орта күй”, – деп түрікшем жеткенше ұқтырғандай болдым.
“Ее, мына Абайларыңды оқу керек екен” деп, түрікшеге аударылған Абайдың кітабын интернеттен жүктеп алып, оқуға кетті.
Құдайға қараған бұл докторант араб жігітің, араб әлемінің соңғы жүзжылдықтарда догмаға түсіп қалғанын жиі мойындайды. Ал біздің кейбір байғұстар догмаға түскен мәдени ортаның уағызын қазақ қоғамына әлі де тықпалағысы келеді…
Жарас АХАН
