Елімізде халықтың цифрлық сауатын арттыру бағытында көп жұмыс атқарылып жатыр. Алайда интернетті торуылдаған алаяқтар да қолды қалтаға салып жүрген жоқ. Олар өздеріне қарсы қойылған тосқауылдар мен кедергілерді айналып өтетін алаяқтықтың қитұрқы түрлерін ойлап тауып, елді таңғалдырудан жалығар емес.
Бас прокуратура сондай жаңа тәсілдің тағы бірі пайда болғаны туралы халықты құлағдар етті. Қаскөйлер енді адамдарға өздерін eGov порталының қызметкеріміз деп хабарласа бастапты. Кейінгі бір айдың ішінде осындай 30-ға жуық дерек тіркеліп үлгерген.
Құқық қорғау органдарының мәліметінше, кейінгі бір жылда интернет-алаяқтығы қылмыстарының саны 14,8 пайызға төмендеген. Нақты сандарға жүгінсек, 17,2 мыңнан 14,6 мыңға дейін азайыпты. Бірақ сан азайғанымен, қылмыскерлердің «фантазиясы» уақыт өткен сайын түрленіп келеді.
Бұрын банк қызметкері болып хабарласатын алаяқтар адамдарға олардың атынан несие рәсімделіп жатқанын айтып қорқытатын болса, енді eGov қызметкері болып телефон шалатындар «Сіздің атыңыздан ЭЦҚ рәсімделіп жатыр» деген секілді жалған ақпарат береді екен. Одан кейін әңгімеге қылмыскердің сыбайластары қосылып, заңсыз әрекеттің алдын алу керек деген сылтаумен жәбірленушілерді өздері көрсеткен шоттарға ақша аударуға көндіреді.
Сондай бір оқиға Тараз қаласында тіркелді. Жергілікті тұрғынға белгісіз бір адам қоңырау шалып, өзін eGov қызметкері ретінде таныстырып, оның атына ЭЦҚ шығарылғанын хабарлаған. Кейін WhatsApp арқылы басқа адамдар байланысып, оның атына жеті банктен несие рәсімделгенін айтқан. Алаяқтардың арбауына түскен әйел көмек береміз деген үшінші тұлғалардың «қауіпсіз» шотына 2 млн теңгеден астам қаражатын аударып жіберген. Осы дерек бойынша қазіргі таңда сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүргізіліп жатыр.
Бас прокуратура азаматтарды әрдайым сақ болуға шақырады. Мемлекеттік органдар мен сервистердің қызметкерлері ешқашан телефон арқылы ақша аударуды, несие рәсімдеуді немесе «қауіпсіз шоттарға» қаражат жіберуді талап етпейді. Бөгде адамдарға SMS-кодтарды, құпиясөздерді, банк карталары мен ЭЦҚ деректерін беру, сондай-ақ белгісіз біреулердің нұсқауымен айтылған шотқа ақша аудару – өзіңізді тақырға отырғызумен тең. Күдікті қоңырау түскен бойда әңгімені дереу тоқтатып, тиісті мемлекеттік органға немесе банкке ресми байланыс арналары арқылы хабарласу қажет.
Ескендір ЗҰЛҚАРНАЙ
