Қазіргі ақпараттық дәуірде адамдардың діни көзқарасына әсер ету бұрынғыдан әлдеқайда жеңілдеді. Әлеуметтік желілер, бейнеплатформалар мен мессенджерлер арқылы әртүрлі діни идеялар жылдам таралады. Олардың арасында дәстүрлі діннің құндылықтарын насихаттайтын пайдалы ақпаратпен қатар, қоғамның тұтастығына қауіп төндіретін деструктивті діни ағымдардың идеологиясы да кездеседі. Сондықтан мұндай құбылыспен күресу тек құқық қорғау органдарының ғана емес, бүкіл қоғамның ортақ міндетіне айналып отыр.
Ең алдымен, діни ағымдар проблемасының алдын алудың ең тиімді жолы – діни сауаттылықты арттыру. Дін туралы үстірт немесе қате түсінікке ие адамдар күмәнді уағызшылардың ықпалына оңай түседі. Сол себепті азаматтар дін туралы ақпаратты ресми діни ұйымдардан, білікті дінтанушылар мен теологтардан алғаны жөн. Дәстүрлі рухани құндылықтарды танып-білу – жалған діни ұрандарға қарсы тұратын маңызды қорғаныс.
Екінші маңызды бағыт – сыни ойлау мәдениетін қалыптастыру. Қазіргі таңда радикалды идеялардың басым бөлігі интернет арқылы таралады. Әсерлі бейнероликтер, қысқа уағыздар немесе эмоционалды үндеулер адамның санасына ықпал етуі мүмкін. Сондықтан кез келген ақпаратқа күмәнмен қарап, оның дереккөзі мен мақсатын саралай білу қажет. Әсіресе жастарға ақпаратты талдау, жалған мәліметті ажырату және манипуляция тәсілдерін тану дағдыларын үйрету өте маңызды.
Деструктивті діни ағымдардың алдын алуда отбасының рөлі ерекше. Баланың дүниетанымы ең алдымен отбасында қалыптасады. Ата-ананың баласымен ашық сөйлесуі, оның араласатын ортасын, қызығушылықтарын бақылауы, интернеттегі белсенділігіне назар аударуы көптеген қауіптің алдын алады. Егер жасөспірім өз мәселесін отбасында еркін айта алса, ол күмәнді топтардың ықпалына түсу ықтималдығы да азаяды.
Сонымен қатар білім беру жүйесінің жауапкершілігі зор. Мектеп пен жоғары оқу орындарында зайырлылық қағидаттары, Қазақстан заңнамасы, діни әралуандылық және конфессияаралық келісім туралы сапалы түсіндіру жұмыстары жүргізілуі қажет. Бұл жастардың діни сенім мен радикалды идеологияның айырмашылығын дұрыс түсінуіне көмектеседі.
Тағы бір маңызды мәселе – интернет кеңістігіндегі ақпараттық қауіпсіздік. Қазіргі таңда кейбір деструктивті топтар әлеуметтік желілерде жастарды түрлі психологиялық әдістермен өз қатарына тартуға тырысады. Сондықтан мемлекеттік органдар, сарапшылар және бұқаралық ақпарат құралдары сапалы түсіндіру материалдарын көбейтіп, жастар көп пайдаланатын платформаларда дұрыс ақпаратты кеңінен таратуы қажет. Теріс идеологиямен күресудің тиімді жолы – оны тек жоққа шығару емес, оның орнына ғылыми негізделген, тартымды әрі түсінікті мазмұн ұсыну.
Діни ағымдар проблемасын шешуде қоғамдық ұйымдар мен діни бірлестіктердің де орны ерекше. Олар халықпен тікелей жұмыс істеп, діни сауаттылықты арттыруға, жастармен кездесулер өткізуге және қоғамдағы өзара сыйластық мәдениетін қалыптастыруға ықпал етеді. Мұндай жұмыстар халықтың діни мәселелерге қатысты дұрыс көзқарасын қалыптастырады.
Әрине, заң талаптарын бұзып, экстремизм мен зорлық-зомбылықты насихаттайтын топтарға қатысты құқықтық шаралар да қатаң сақталуы тиіс. Мемлекет азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін заңсыз діни қызметке, өшпенділік пен араздықты қоздыруға қарсы заң аясында әрекет етеді. Дегенмен бұл күрестің негізгі мақсаты – жазалау емес, ең алдымен алдын алу болуы керек.
Қазақстан – түрлі этнос пен конфессия өкілдері татулықта өмір сүріп жатқан мемлекет. Осындай қоғамдық келісімді сақтау үшін әр азамат заңды құрметтеп, өзгелердің діни сеніміне сыйластықпен қарап, күмәнді идеологияларға сын көзбен қарауы қажет. Діни ағымдар проблемасымен күрес тек мемлекеттік органдардың міндеті емес. Бұл – отбасы, білім беру ұйымдары, бұқаралық ақпарат құралдары, діни қауымдастықтар және әрбір азамат бірлесе атқаратын ортақ жұмыс.
Түптеп келгенде, деструктивті діни ағымдардың ықпалын әлсіретудің ең тиімді жолы – білімді қоғам қалыптастыру. Діни сауатты, ақпараттық тұрғыдан сындарлы ойлайтын, ұлттық құндылықтарды құрметтейтін және зайырлылық қағидаттарын түсінетін азаматтар көбейген сайын қоғамның тұрақтылығы нығайып, радикалды идеологиялардың таралуына жол берілмейді.
Е.Ерғалиұлы
