Сұрақ: Ислам өзге дін өкілдерінің сеніміне шектеу қоя ма?
Жауап: Мәдинаға қоныс аударған Мұхаммед пайғамбар (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) жас мемлекеттің іргесін қалады. Шаһардағы түрлі діндер мен тайпалардың басын қосатын «Мәдиналық келісім» құрды. Бұл келісімнің бір тармағы: «Яһудилердің өз діндері, мұсылмандардың өз діні бар».
Осы мәтіннен түрлі дін өкілдер арасында тұрақтылық пен келісімге апаратын жалғыз қатынас – төзімділік екені айқын көрінеді. Олардың барлығы бір қоғамның мүшелері болғанымен бұлардың әрбірі сенетін өз дінін еркін ұстанды, мәдени дәстүрлерін сақтады. Оларды мұсылман қоғамының басшысы өз қамқорлығына алды.
Мемлекеттің бірлігі мен саяси тұрақтылыққа ықпал етуі мүмкін түрлі діндер мен тайпаларға қатысты мәселелерде жеке тайпа көсемдері шешім қабылдай алмайтын. Мұндай шешімдерді қабылдау мемлекет басшысына және өкілетті органдарына тиесілі болды. Ал енді өзге дін өкілдерінің өздеріне ғана тиесілі немесе тайпа ішіндегі сұрақтарға қатысты мәселелерді өз көсемдері мен діндар адамдары шешіп отырды.
Осылайша пайғамбар әрбір дін иелеріне өздерінің ішкі мәселелерін кітаптарына сәйкес шешіп отыруларына рұқсат берген. Бірақ, олардың бұл мәселелері келісімдегі шарттарға және мемлекет азаматтарының бейбіт өмірі мен тыныштығына теріс болмауы шарт еді. Себебі, пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) қоғамдағы бейбіт өмірді, кесімім мен тұрақтылықты бірінші кезекке қойған болатын.
Расында да Мәдина шаһарында түрлі ұлт пен ұлыстар бірге тату тұрып, өз діндерін еркін ұстанды. Мысалы, Мәдинадағы яһудилердің өз дінін үйрететін «Байт әл-Мидрас» атты мектептері болды. Олар мұнда келіп қасиетті кітаптары – Тораны оқып, оны түсіндіріп, құлшылықтарын жасайтын.
Жалғас САДУАХАСҰЛЫ
