Рухани келісім – қоғамдағы тұрақтылық пен татулықтың маңызды негіздерінің бірі. Оның мәні адамдардың діни сенімі, дүниетанымы мен көзқарасы әртүрлі болғанына қарамастан, бір-біріне құрметпен қарап, бейбіт әрі өзара түсіністік жағдайында өмір сүруінде. Бұл ұғым адамдарды біркелкі ойлауға емес, айырмашылықтарды қабылдап, ортақ құндылықтар негізінде бірігуге үндейді.
Адамзат тарихында түрлі діндер мен мәдениеттердің қатар өмір сүруі қалыпты құбылыс. Сондықтан адамның сенімі мен көзқарасындағы ерекшелік қоғамдағы алауыздықтың себебіне айналмауы керек. Керісінше, өзгенің ұстанымын түсінуге ұмтылу, оның ар-ожданы мен таңдауына құрметпен қарау – мәдениетті әрі орнықты қоғамның маңызды белгісі.
Рухани келісімнің негізінде адамгершілік құндылықтар жатыр. Мейірімділік, әділдік, сабырлылық, адалдық, үлкенге құрмет, кішіге ізет, отбасыға жауапкершілік және мұқтаж жанға қолдау көрсету сияқты қасиеттер қоғам мүшелерін жақындастырады. Діни сенімі әртүрлі адамдарды да осындай ортақ құндылықтар біріктіре алады.
Қазақстан – зайырлы мемлекет. Әр азаматтың ар-ождан және діни сенім бостандығына құқығы бар. Сонымен бірге әр адамның өзге азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын құрметтеуі және заң талаптарын сақтауы қажет. Демек, өз сенімін ұстану өзгенің құқығын шектеуге немесе қоғамдық келісімге нұқсан келтіруге негіз болмауы тиіс.
Шын мәнінде, рухани келісім тек белгілі бір мерекеге немесе жекелеген іс-шараларға қатысты ұғым емес. Ол күнделікті өмірде көрініс табатын құндылық. Отбасындағы сыйластықтан бастап, көршімен тату қарым-қатынас жасау, қоғамдық ортада өзгенің құқығын құрметтеу, мұқтаж адамға көмек көрсету сияқты қарапайым әрекеттердің барлығы қоғамдағы татулықты нығайтады.
Қоғамдағы тұрақтылық пен бірлік – баршаға ортақ жауапкершілік. Әр адам өз сөзінің, ісінің және қоғамдық ортаға ықпалының маңызын түсінген кезде өзара сенім нығаяды. Ал сенім қалыптасқан жерде пікір алуандығы жаулыққа емес, өзара түсіністікке жол ашады.
Рухани келісім – айырмашылықтарды жоққа шығару емес, сол айырмашылықтарға қарамастан бірге өмір сүру мәдениетін қалыптастыру. Татулық пен өзара құрмет орныққан қоғамда адам өзін қауіпсіз әрі еркін сезінеді. Сондықтан рухани келісімді сақтау – бейбітшілікті бағалау, адамды құрметтеу және ортақ игілікке жауапкершілікпен қарау деген сөз.
Әмірбек Сұлтан Айдарәлиұлы,
Ұлытау облысы «Діндерді зерттеу орталығы» КММ-нің теологы
