Сөздікте «қажылық айы» деген мағына беретін зулхиджа айы – мұсылмандық күнтізбе бойынша жылдың соңғы айы, сонымен қатар «харам айлар» деп аталатын төрт қасиетті айдың бірі. Бұл айда мұсылмандарға тән көптеген артықшылықтар және маңызды амалдарды орындалады. Солардың кейбіреуіне тоқталар болсақ. Олар:
- Зулхиджа айының тоғызыншы күні «Арафа». Арафа жыл ішіндегі күндердің ең сауапты күні.
- Бұл айда исламның бес парызының бірі қажылық өтеледі, құрбандық шалынады және Құрбан айт мейрамында «тәшрик тәкбірлері» айтылады.
- Тәпсір ғұламаларының көпшілігі «Фәжр» сүресінің 2-ші аятындағы «Он түнмен ант етемін» деген сөйлемде ант берілген он түн Зулхиджа айының алғашқы он түні деген пікірде. Абдулла Ибн Аббас пен Имам Шафии (Алла одан разы болсын) «Мәлім күндерде Алланың есімін еске алсын» (Қажылық сүресі, 28-аятындағы), «белгілі күндер» тіркесін зулхиджа айының алғашқы он күні деп түсіндірген.
- Алла елшісі былай деді: «Жақсы амалдардың Алла Тағалаға ең сүйікті күндері – Зулхиджа айының алғашқы он күні». (Ибн Мажа, «Сиам», 39; Әбу Дәуіт, «Сәум», 61).
- Алла Елшісінің Зулхиджа айының алғашқы тоғыз күнінде ораза ұстауға кеңес бергені айтылады. Қажылық парыз орындауға ниеттілердің «Арафа» күні ораза ұстамауы керек екенін айтады. (Әбу Дәуіт, Сәум, 61).
- Бұл айда тәкбір, тахмид, тәхлил, салауат және дұға сияқты зікірлерді көптеп айту, Құранды түсінуге тырысу, ораза ұстау және ғылыммен айналысу сынды жақсы амалдар жалғасын табу қажет.
- Алла Елшісі (с.ғ.с.) бір хадисінде былай дейді: «Зулхиджа айының оныншы күні келгенде, бір мұсылманның шалуға ниеттенген құрбандық малы болса, ол кісі [денесінің ешбір жерінен] шашын немесе тырнағын кеспесін» (Муслим, Әдәхи, 40).
Ханафи және кейбір шафиғи ғұламаларының көзқарасы бойынша, осы хадистегі тыйымға бағынып, құрбан шалғысы келген адамның Зулхиджа айының алғашқы он күнінде қырыну және тырнақ алудан бас тарту мандуб. Яғни, діни тұрғыдан насихатталған, алайда міндеттелмеген.
Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с) бұл хадисінің хикметіне қатысты мыналар айтылған: Біріншіден, құрбандық шалғысы келген бір адам, қажылыққа бармаған болса да, Қағбада жүрген қажылар сияқты кейбір нәрселерден аулақ болғаны сияқты, қырынбауға, тырнақ алмауға мән береді. Екіншіден, Құрбан шалу – адамның кешірілуін талап ететін ғибадат. Бұл кешірім адамның барлық дене мүшелерін қамтуы үшін денеден ештеңе алмауын орынды деп санаған.
Сөз соңында айтарымыз. Раббымыз осы уақыттарды тиімді пайдалануды нәсіп етсін. Қажылыққа барған және бармаған барша мұсылман жұртшылығының шалған құрбандарын және еліміздің тыныштығы мен жеке дара жасаған дұғаларымызды қабыл етсін. Алла Тағала осы ғибадаттарды орындауға мүмкіндігін таба алмай жүрген бауырларымызға тезірек мүмкіндік табуды нәсіп етсін.
Исатай БЕРДАЛИЕВ
