Өткен мақалаларымызда шетелдіктердің Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) туралы ойлары, сондай-ақ шығармалары озық классикалық еңбектер арасына кірген кемеңгерлердің бірі – Й. Гётенің Исламға деген сүйіспеншілігі жайлы жазған болатынбыз. Бүгінгі мақаламыз орыстың ұлы ақыны Александр Сергеевич Пушкиннің қасиетті Құранға деген қызығушылықтары жайлы болмақ.
Тегі Карфаген патшасы Ганнибалға дейін созылған Александр Сергеевич Пушкин 1799 жылы Мәскеуде дүниеге келген. Орыс реалистік бағытының негізін қалаған ақын, драматург, прозашы, әдебиет сыншысы әрі теоретигі, тарихшы, публицист А.С. Пушкин – XIX ғасырдың ортасына дейінгі ең беделді әдеби қайраткерлердің бірі болған.
Әкесі орыс патшасы Ұлы Петрдің сарайында маңызды орынға ие жандардың бірі еді. Сол себептен ұлына өте жақсы білім берген.
Пушкиннің анасы Надежда Осипованың үлкен атасы – эфиопиялық Авраам Петрович Ганнибал. Ол орыс патшасы І Петрдің шомылдыру рәсімінен өткен ұлы әрі патша әскерінің белді офицері болған. Сондай-ақ, ақсүйектер отбасының мүшесі.
Пушкиннің анасы мен әкесі білімді адамдар болған. Болашақ ақын алғашқы білімді француз губернаторларынан алды. Ол сегіз жасында француз және орыс тілдерін үйренген. 11 жасында француз әдебиетіне деген қызығушылығы артып, онда либертариандық және сатиралық жазушыларды ұнатады, француз өлеңдері мен комедияларын жаза бастайды.
Жастайынан зеректігімен көзге түскен ол, аз уақыт ішінде ұлы орыс ақыны ретінде танымал болып, беделі асқақтайды. Сондай-ақ, қазіргі орыс әдеби тілінің негізін қалаушы ретінде саналады. Оның орыс әдебиетіндегі орнын зерттеушілер мынадай пікір қалдырған:
«Пушкиннің 10 жылда орыс әдебиетіне қосқан үлесін, оған дейінгі әдебиетшілер 100 жылда да жасай алмаған… Оның дамытқан әдебиеті, өзінен бұрынғы жасалған барлық орыс әдебиетіне тең»
Ақынның өлеңдері ұлы композиторлар тарапынан құрастырылып жазылған. Ал, шығармалары жыл сайын Ресейде 15-20 млн данамен басылып, кітабы 104 шет тілінде оқылуда.
Міне, күллі әлем мойындап, жақсы көрген Пушкин 1824 жылы бір ауылдық жерде қамауға алынған кезінде Құранды зерттеуі, оның өмірінің ең әсерлі әрі шабытты күндеріне айналған еді. Оның қолында арабша түпнұсқасынан алыс және діни мағынасы толық берілмеген қасиетті Құран аудармасы болса да, данышпан ақынның рухы мен жан дүниесін тебірентіп жібереді.
Құран аяттары баураған пікірлер мен керемет ойлары оны одан әрі шабыттандыра түседі. Рухани сезімге қанық болған көңілі иләһи көкжиекке жақындата түседі. Соңында нұр тамшылары хәлінде жауған шабыт жауыны оған ұзын өлең жолдарын жаздыртуға итермелейді.
А.С. Пушкиннің «Құранға еліктеу» (Подражание Корану) атты бұл өлеңі, қасиетті кітабымыз Құран Кәрім жайлы ой-пікірлерінің бейне таза кіршіксіз көңілі мен құрметін аңғартып тұрғанын байқауға болады.
Құранға еліктеу…
Жер жүзі тұрақты да мығым…
Ал аспан – көк күмбез.
Сенсің, ей, Жаратқан Ием!
Сенсің ұстап тұрған баршасын…
Теңіздер құрлықты жеңе алмас,
Теңіздер де жердей бола алмас…
Олардың астында қапылып қалудан
Сенсің бізді қорғайтын, Сен…
Ол – Рахым иесі…
Ол – Рахман…
Құраны нұрын шашқан
Мұхаммедке түсірген – Ол…
Оның айдынына бет бұралық,
Оның нұрынан нәр алалық бәріміз…
Перделер, перделер, түссін перделер,
Шел басқан көзімізден кетсін кедергілер…
Құранмен арамыздағы бетперделер,
Шешілсін тек, бірер-бірер…
Дайындаған Руслан БЕГЕН
