Негізінде тәспіні (Алланы еске алу, пәктеу құралы) тарту үшін сахабалар не тас, не ағаш, не құрма сүйегінен жасап қолданғаны белгілі. Хадистерде пайғамбарымыз (Алланың салауаты мен сәлемі оған болсын) сахабаларын бұл амалдан қайтармағаны айтылған.
Әбу Дарда (Алла оған разы болсын) сынды кейбір сахабалар тәспі етіп тартатын құрма сүйектерін дорбаға салып жүргені риуаят етілген. Мұсылмандар кейін келе, бір жіпке тізіп алып тартатын болды.
Ғалымдар көзқарасы бойынша бес уақыт намаздағы зікірлерді саусақтармен тарту, ал уирд (өзіне міндет еткен) зікірлерді, көп болғандықтан, жаңылмас үшін тәспімен тартқан абзал делінген.
Кейінге кездері электронды тәспілер шыға бастады. Әлбетте, зікір ету үшін өте қолайлы. Дегенмен, мәзһаб имамымыз Әбу Ханифа (Алла оған разы болсын): «Шайтан мүмінге ғибадат есігінен келеді» деп айтпақшы, кейбір кездері осы электронды тәспі тартқанда, жөнсіз нәрселер байқалатын сияқты.
Мысалы, бұрын жіпке тізілген тәспіде адамның қанша зікір еткені білінбейтін еді. Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) хадисінде: «Шын мәнінде Алла сендердің келбеттеріңе, байлықтарыңа қарамайды, Алла сендердің жүректеріңе, амалдарыңа қарайды» деп айтылған. (Мүсілім) Яғни, шама келгенше мұсылман адам ешкімге сыртқы тақуалықты көрсетіп қалудан, рия болудан сақтанып, ерекшеленбегені абзал.
Ал қазір амандасқан уақытта электронды тәспіні көп тартқанын көрсетуін қаламаса да, тәспіде тұрған цифрлары көрініп қалады. Немесе, менмұндалап, әрдайым саусағында тұруы да ыңғайсыздау сияқты.
Әлбетте, ғалымдар риядан қорқып, нәпіл амалды тастауға болмайды деп те айтқан. Ал, дініміз бойынша, зікір дегеніміз – Жаратушы мен пенде арасындағы сыр болып саналатын ғибадат. Сондықтан қандай да бір амал – санында емес, аз болса да, шын ықыласпен жасалуында.
Алла баршамызға қабыл болатын амалды жасауға жазсын!
Қуат ҚАБДОЛДА
