Алла Тағалам Адам (ғ.с.) пайғамбарға Жәбрейіл періште арқылы «Ақыл, иман және ұятты” беріп, былай деп бұйырған екен:
– Пендем осы үшеуінің бірін таңдап алсын, – депті. Сонда Адам атамыз ойланбастан ақылды таңдаған екен. Жәбрейіл періште қалған екеуіне кері қайтамыз деп бұйырғанда иман мен ұят;
– Біз кері қайтпаймыз, – деп қарсылық білдіріпті. Себебін сұраған Жәбрейілге;
– Алла Тағала бізге ақыл қай жерде болса, сонымен бірге болыңдар, – деп бұйырғанын айтыпты.
Ардақты Жәбрейіл періште де үшеуіне «олай болса орналасыңдар» – деп әмір етіпті. Осылайша ақыл басымызға, иман жүрекке, ал ұят көзімізге орналасқан екен. (Кейбір кітаптарда иманның орнына білім деп те берілген, яғни ақыл, білім, ұят). Демек ақыл бар жерде иман да, ұятта бар екен.
Абайдың 17-ші қара сөзінде: «Ей, ақыл! Сенің айтқандарыңның бәрі де рас. Сенсіз ешнәрсе табылмайтұғыны да рас. Жаратқан тәңіріні де сен танытасың, жаралған екі дүниенің жайын да сен білесің. Бірақ сонымен тұрмайсың, амал да, айла да – бәрі сенен шығады. Жақсының, жаманның екеуінің де сүйенгені, сенгені – сен; екеуінің іздегенін тауып беріп жүрсің, соның жаман, – депті».
Дайындаған – Тұрар ТҮГЕЛҰЛЫ
kazislam.kz
