Өзен жағасында қалып қойған бір сарышаян арғы бетке өтпек болып бақаларға жалбарына тіл қатады:
– Жүзе алмаймын. Өтінемін, мені арқаларыңа мінгестіріп, арғы бетке жеткізіңдерші. Сонда үлкендердің ескертуінен ғибрат алмаған, жүрегі жұмсақ аңғал бір бақа оған жақындайды да:
– Сенің уың бар дейді. Жол ортасында мені шағып жібермейтініңе кім кепіл? – дейді күмәнмен. Сарышаян барынша аянышты үнмен:
– Мен сонша ақымақпын ба? Өмірімді құтқарған жанға опасыздық жасайтындай – деп қайта-қайта жалбарынады. Бақаның жаны ашиды. Ақыры оны арқасына мінгізіп, өзеннен өткізе бастайды. Бірақ өзеннің қақ ортасына жеткенде, сарышаян бойындағы жыртқыш табиғатына қарсы тұра алмай, бақаның жұмсақ желкесіне уын қадайды. Жаны күйзелген бақа:
– Не істедің? Екеуміз де енді ажал құшамыз ғой! – деп аһ ұрады.
Сарышаянның опасыздығы мен бақаның аңғал мейірімі екеуін де ажал құшағына жетелейді. Ақыры екеуі де өзенге батып кетеді.
Бұл көне тәмсіл адам баласына терең тағылым береді. Адамның мінезі уақыт өте келе берік қалыптасады. Халық арасында: «Жан шықса да, мінез шықпайды» деуі содан.
Сарышаянның мінезі – өз пайдасынан өзгені ойламайтын, кекшіл, тәкаппар, әділетсіз, мейірімсіз, жауапкершіліксіз адамның болмысы.
Сондықтан адамның шынайы келбетін оның сізге айтқан тәтті сөзінен емес, өзгелерге жасаған қарым-қатынасынан таныңыз.
Періште жүзді, бал тілмен сөйлейтін әрбір адамның жүрегі де періште бола бермейді. Кейде ең жылы сөздің ар жағында ең улы ниет жасырынып тұрады. Ондай жанның мінезін ақтап, өміріңізге жол бермеңіз.
Ізгі ниет пен аңғалдық бір-біріне ұқсап көрінгенімен, арасы жер мен көктей. Ізгі ниетті адамның ісін ақыл басқарады, ал аңғал жанды ойсыз сенгіштік жетелейді.
Зұлымның дегеніне еріп, оның диірменіне су құйған адамды дана демейді. Ал әділетсіздікке өз еркімен серік болған жанды кейін жәбірленуші деу қиын.
Сондықтан уы бар қарым-қатынастың құрбаны болғанша, жалғыздықты таңдаған әлдеқайда абзал. Қыран құстай жалғыз самғау – сарышаянның құшағына түсіп, өміріңді улағаннан мың есе артық.
Дайындаған – Тұрар ТҮГЕЛҰЛЫ
