Тарауих сөзі «теруиха» сөзінен шыққан. «Тынығу, демалу» деген мағынасын береді. Яғни, жамағат әр төрт рәкағаттан кейін қысқа тынығумен жеңілдеп тұратындықтан, бұл намаз осылай аталды. Міне осы себептен де бұл намаз руһымызбен сезіне отырып орындалуы керек.
Тарауих намазының мәнісі мен маңыздылығы осылай бола тұра, «Барған бойда ерте бітсе де, қайтсақ» деген оймен намазды тез оқығысы келіп, немесе мешіттерді осындай оймен басқаратын (реактивті) имамдарды сайлау дұрыс емес. Керісінше намаздың әдебі мен тәсілін жақсы білетін, сүннетін сақтай отырып, жамағатты ойға шақыратын имамдар мешіттерде тарауих намазын өтуі тиіс.
Алла Елшісі Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с.) бір хадисінде: «Ең жаман ұры – намаздан ұрлық жасаған адам», – деген. Сахабалар сұрады: «Уа, Алланың Елшісі! Адам намазынан қалай ұрлайды?» Пайғамбарымыз: «Рүкүғ пен сәжделерді толық орындамайды», – деген. (Сахих Ибн Хиббан, 1888).
Бұл хадисте имамдарға да, жамағатқа да және тарауих намазына қатысты сабақ бар. Намазға имамдық ететіндер үшін хадистен мынадай сабақ алуға болады: Мешіттерде имамдар тарауих намазын өткізген кезде «тезірек бітіру», «жамағатты жоғалтпау/кемітпеу» сияқты себептермен тарауих намазын басқа намаздардан өзгеше оқуы. Яғни рүкүғ пен сәжде де жылдам жүргізуі мүмкін. Алайда тарауих намазы басқа намаздармен бірдей жылдамдықпен оқылуы тиіс. Ал, қираатты ең төменгі (мағына бұзылмайтындай) қысқа етіп оқуға болады, тек рүкүғ пен сәжделерді толық орындамай, намаздан ұрлыққа әкеп соқпауы керек.
Намазға имамдық етушілер де артында тұрған жамағаттың жауапкершілігін алғанын сезінуі тиіс. Яғни, намазға имамдыққа өткен кезінде, Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с.) негізгі қызметіне орынбасарлық етіп отырғанын білу қажет. Сонымен қатар, бір имам үнемі өзіне мына сұрақты қоюы керек: «Менің осы намазға имам болғанымды Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с.) немесе оның сахабаларының бірі бақылап тұрса, қалай қабылдайды? Менің артымнан келіп намаз оқи ма?» деген сана имамда және жамағатта болуы тиіс.
Егемен, бейбіт, тәуелсіз еліміздің мешіттерінде, оның ішінде бас қаламыз Астанадағы барлық мешіттерде тарауих намазында Құран Кәрімнен бір «жуз» оқып, Рамазан айының соңында құран хатым түсіруді жоспарлауы қуантарлық жағдай.
Сөз соңында, оқыған тарауих намазы болсын, басқа да намаздарымыз болсын, Раббымыз бізді намазымызды ұрлаушылардың қатарынан болудан сақтасын. Шарттарын, рүкіндерін, әдептерін сақтай отырып, барлық намаздарын орындайтындардан қатарынан болайық. Рамазан түндерін дұға-тілектермен, тәһаджутпен өткізетіндердің қатарынан болуды нәсіп етсін.
Исатай БЕРДАЛИЕВ,
PhD
