Зұлқарнайын (ғ.с.) бір сапарында нәпсісін жеңуге талпынған, өлімнің хақтығын жүрегімен сезінген ерекше бір қауымға жолыққан екен. Бұл елдің адамдары дүние-мүлікке қызықпайтын, алтын мен күмісті көзге ілмейтін көрінеді. Олардың бар тіршілігі қарапайым – жерден өсіп шыққан көкөніспен ғана күнелтетін. Бірақ сол қарапайым өмірдің өзінде терең бір сыр, мағыналы бір ғибрат бар еді.
Бұл қауымның өзгелерден ерекше бір әдеті бар-тын: әрбір адам өз қабірін алдын ала қазып, күн сайын соны тазалап, сол жерде құлшылық ететін. Олар үшін қабір – қорқыныш мекені емес, керісінше, өмірдің өткіншілігін еске салатын үнсіз ұстаз іспетті еді.
Бір күні Зұлқарнайын (ғ.с.) олардың патшасын шақыртады, бірақ патша келмепті.
– Мен ешкімді іздемеймін. Кімде-кім мені қаласа, өзі келсін, – деді ол сабырмен.
Сонда Зұлқарнайын (ғ.с.) оның өзіне барады.
– Мен сені шақырдым, неге келмедің? – деп сұранда, патша байыппен жауап былай деп үн қатқан екен:
– Саған деген мұқтаждығым жоқ. Егер бір қажетім болса, өзім-ақ барар едім – депті.
Бұл сөздерде тәкаппарлық емес, керісінше, дүниеден баз кешкен жанның бейқам тыныштығы сезілетін. Мұны аңғарған Зұлқарнайын (ғ.с.):
– Сендердің бұл тіршіліктерің ерекше екен. Мұндай халді бұрын-соңды көрмеппін, – деді.
Патша терең оймен былай деді:
– Біз алтын мен күміске құмартпаймыз. Өйткені азғана дүние адамның қолына тисе, ол одан да көбін аңсайды. Сол аңсаған нәрсесі адам жанын мазасыз етеді. Біз сол мазасыздықтан қаштық – дейді.
Зұлқарнайын (ғ.с.) қабірлерге қарап:
– Ал мына қазылған қабірлерің ше? Неліктен осында ғибадат жасайсыңдар? – деп сұрады.
Патша күлімсірей жауап берді:
– Бұл – біздің жүрегімізді сергек ұстайтын амал. Қабірге көз салған сайын, бір күні сонда жататынымызды еске аламыз. Сонда дүниенің бәрі көз алдымызда мәнін жоғалтады.
Сонда Зұлқарнайын (ғ.с.):
– Неге мал өсірмейсіңдер? Етін жеп, сүтін ішсеңдер болмай ма? – деді.
Патша сабырмен:
– Біз асқазанымыздың тірі жандарға қабір болғанын қаламадық. Ризықты жерден аламыз. Оның үстіне, тамақтың дәмі де тамақтан өткен соң жоғалады, – дейді.
Осылайша, бұл қауымның қарапайым тіршілігінің астарында терең даналық, ал олардың тыныш өмірінде нәпсіні жеңген жүректің ұлы сабағы жатты.
Иә, шынайы бақыт – өткінші дүниеде емес, нәпсіні тежеп, рухани тазалыққа ұмтылуда. Адам баласы өлімді естен шығармай, өмірдің мәнін терең түсінгенде ғана тура жол табады.
Бұл хикая адамды қанағат пен қарапайымдылыққа үндейді. Дүниенің жалған қызығына алданбай, жүректі тазартуға, нәпсіні тәрбиелеуге шақырады. Өлімді еске алу – қорқыныш емес, керісінше адамды ізгілікке, сабыр мен парасатқа бастайтын рухани шамшырақ екенін ұқтырады.
Дайындаған – Тұрар ТҮГЕЛҰЛЫ
