Белгілі ғалым, Ясауитану ғылыми орталығының басшысы Сайпулла Моллақанағатұлы өзінің әлеуметтік желідегі парақшасында Кенесары ханға танымал дін ғалымы Марал ишан берген Құрандағы қолжазба жазулар мен мөрлерге қатысты деректерді жариялады.
«Кенесары хан — ХІХ ғасырдағы қазақ халқының тәуелсіздігі үшін күрескен тарихи тұлға. Оның жеке мұраларына жататын жәдігерлер ұлттық мұраның баға жетпес бөлігі саналады. Солардың бірі — Кенесары Құраны. Бұл қолжазбадағы жазу мен мөрлер хан ордасындағы рухани және саяси байланыстардың ерекше үлгісі болып табылады. Құранда жазылған дұға мен иесінің есімі тек діни сенімді ғана емес, саяси астарды да танытады» деп жазған ол Құрандағы арабша түпнұсқадағы:
قازاق خانى كينه سارى خان نى الله قوروسون. دعا گوى فقير راجى إلى الله ملا مرال بن قربان
жазуы қазақ тілінде: «Қазақ Ханы, Кенесары ханды Алла қорысын! Дұғагөй, пақыр, Алладан үміт етуші Молда Марал Құрбанұлы» деп жазылғанын мәлімдеді.
«Бұл жазу қолжазбаның бетіне каллиграфиялық әдіспен түсірілген және оның басы мен аяқ жағында екі түрлі мөр басылған. Бұл мөрлер Кенесары хан билігінің дін өкілдерімен тығыз қарым-қатынаста болғандығын және Құранның қасиетті кітап ретінде жоғары мәртебеге ие болғанын айғақтайды» деді ол.
Ғалымның айтуынша, аталған жазба – діни мәтін ғана емес, сонымен қатар тарихи және мәдени дереккөз. Онда:
– Кенесарының аты аталып, оған Алладан қорғау тіленген;
– Дұға иесі ретінде Молда Марал Құрбанұлы көрсетілген, бұл тұлға – сол дәуірдегі белгілі діни қайраткер;
– Жазудың стилистикасы мен мазмұны арқылы Құранның тек жеке қолдануға емес, рухани күш, саяси айғақ ретінде де пайдаланылғаны байқалады.
«Кенесары Құранындағы жазу – қазақ халқының тарихындағы діни және саяси үндестіктің жарқын көрінісі. Бұл жазу ұлттық сана, рухани тәрбие және тарихи дерек тұрғысынан аса құнды. Болашақта осындай деректерді кең көлемде зерттеп, жүйелеу — рухани жаңғыру жолындағы маңызды қадам болмақ» деді ғалым.
