Сұрақ: Мемлекеттің мүлкін рұқсатсыз алуға бола ма?
Жауап: Расында кейбір азаматтар көпшілік отырған жерде: «Өкіметтің мүлкі халыққа тиесілі. Сондықтан оны рұқсатсыз пайдалануға немесе алып кетуге болады» деген сияқты қате пікірлер айтады. Қазақ «Судың да сұрауы бар» демекші, әрбір заттың иесі немесе сол зат үшін міндеттелген жауапты адамы болады. Ол кісі әлгі мүліктің орынды (заңға, талап-ережелерге сәйкес) пайдалануына, сау-саламаттығына жауап береді.
Әрбір адам қоғам мүлкіне жауапкершілікпен қарауы қажет. Тіпті керек болса, жеке затыңнан да мұқият қарау керек. Себебі жеке заттың иесі сенсің, ал қоғамдық заттың иесі – халық. Бұған ислам тарихында өнегелер көп.
Мысалы, халифа Омар бір күні түнде іс қарап отырады. Осы кезде біреу рұқсат сұрап, халифаның құзырына кіреді. Хазреті Омар:
– Жеке шаруаңмен келдің бе әлде жамағат шаруасы ма? – деп сұрайды.
– Жеке шаруаммен келдім, уа мұсылмандардың әмірі!
Омар шапшаң орнынан тұрып, алдында жанып тұрған майшамды өшіріп, басқа шам жағады. Мұны көрген қонақ:
– Майшамды неге ауыстырдыңыз? – деп сұрайды. Халифа Омар оған:
– Сөндірген майшам мемлекеттікі. Сенімен жеке шаруа жайында сөйлесу үшін мемлекеттің мүлкін қолдануға құқығым жоқ. Сондықтан оны сөндіріп, жеке май шамымды жақтым, – деп жауап береді.
Мұсылман әлемін басқарған Омар қоғамдық мүліктің маңызын бізге осылай түсіндірген. Сондықтан да көпшіліктің мүлкіне селқос қарауға болмайды.
Жалғас САДУАХАСҰЛЫ
