XXI ғасырдың басынан бастап Қазақстанда Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің Съезі тұрақты түрде өткізіліп келеді. 2018 жылы өткен VI Съезд барысында Конфессияаралық және дінаралық диалогтың халықаралық орталығын құру туралы бастама көтерілді. Аталған орталық 2019 жылы өз қызметін бастады.
Жақында Қазақстанның елордасы — Астанаға жасаған сапарым барысында Конфессияаралық және дінаралық диалогтың халықаралық орталығының Басқарма Төрағасы Гүлсана Қожабаймен сұхбаттасудың сәті түсті.
Мақсаттар мен басымдықтар
Съезд тарихы 2003 жылдан бастау алады. Дәл сол уақытта Қазақстанда христиан, мұсылман және иудей қауымдастық өкілдерін біріктірген Халықаралық бейбітшілік пен келісім конференциясы өтті. Осы кездесуде әлемдік және дәстүрлі діндердің көшбасшыларын жинайтын Съезд өткізу шешімі қабылданып, оның алғашқы кездесуі сол жылдың қыркүйегінде ұйымдастырылды.
Ал, қатысушылар әлемдік және дәстүрлі діндерді біріктіретін ортақ құндылықтарды айқындаудың маңыздылығын атап өтті. Негізгі шешімдердің бірі ретінде дінаралық диалогты дамытуға және қол жеткізілген келісімдерді жүзеге асыруға арналған тұрақты халықаралық алаң құру ұсынылды.
Бұл алаңның басты міндеттер қатарына бейбітшілік, келісім және төзімділіктің негізгі қағидаттарын нығайту, халықтар мен әртүрлі дін өкілдері арасындағы өзара құрметті дамыту, сондай-ақ дінді қақтығыс пен жауласу үшін пайдаланудың алдын алу еді.
Орталық қызметін дамыту және кеңейту
Гүлсана Қожабай атап өткендей, әртүрлі діндердің өкілдерін біріктіретін платформа құру идеясы 2001 жылы — Рим папасы Иоанн Павел II Қазақстанға жасаған сапары кезінде туындаған. Сол кезде Рим папасы елдің Шығыс пен Батыс, Еуропа мен Азия, сондай-ақ әртүрлі діни дәстүрлер арасындағы көпір ретіндегі ерекше рөлін атап өткен. Кейінірек Орталықтың құрылуы осы үндеуге және күрделеніп отырған геосаяси жағдайға логикалық жауап ретінде жүзеге асты.
Г. Қожабайдың сөзінше, егер 2003 жылғы алғашқы Съезге тек 13 елдің өкілдері қатысқан болса, 2025 жылға қарай ол 100-ден астам мемлекеттен келген делегаттарды біріктірді және оның атмосферасы айтарлықтай конструктивті сипатқа ие болды.
«Егер алғашқы Съезде бізге дінаралық диалогтың қажеттілігі туралы көбірек айтуға тура келген болса, ал бүгін бұл ешкімде күмән туғызбайды. Қатысушылар саны едәуір көбейгеніне және конфессиялардың әртүрлілігіне қарамастан, барлығы бір ақиқатты жақсы түсінеді, ол – жаһандық тұрақсыздық жағдайында тек ашық диалог пен ынтымақтастық қана оң өзгерістерге жеткізе алады», — деп атап өтті ол.
Г. Қожабай сондай-ақ мұндай кездесулердің артында ауқымды жұмыс жүргізілетінін атап өтті. Атап айтқанда, діни көшбасшы топтар жасанды интеллектіні этикалық пайдалану және тұрақты даму мәселелері бойынша ұсыныстар әзірлейді.
Оның сөзінше, шамамен ширек ғасыр бұрын туындаған идея бүгінде халықаралық танымалдыққа ие болды. Әлемде жаңа дінаралық диалог алаңдары пайда болып жатыр. Бұл өз кезегінде ынтымақтастыққа және өзара түсіністікке ұмтылыстың артып келе жатқанын көрсетеді.
Болашаққа көзқарас: жастардың рөлі
Жастармен жұмысқа Орталық ерекше назар аударады. 2024 жылы алғашқы пилоттық кездесу тек діни жастарды ғана емес, сонымен қатар түрлі салалардан шыққан жас көшбасшыларды да біріктірді.
«Біз әртүрлі көзқарас пен сенімге ие жастардың бір-бірімен танысып араласуына арналған алаң құруға тырыстық және бұл тәжірибе өте сәтті шықты», — деп атап өтті Г. Кожабай.
Екінші Жастар форумын өткізу – сәтті бастаманың айқын көрінісі. Іс-шара нәтижесінде осы бағытты әрі қарай дамытуға арналған ұсыныстар жасалды.
Орталық бүкіл әлемнен келген жастардың қатысуын белсенді түрде қолдайды және жастардың бір-бірімен қарым-қатынас аясын кеңейту үшін заманауи технологияларды қолданады. Сонымен қатар, жыл сайын өз аймақтарында дінаралық диалог идеяларын насихаттайтын Ізгі ниет елшілері сайланады.
Әзірге ең аз қамтылған аймақ Латын Америкасы. Дегенмен, Г.Қожабайдың сөзінше, қазіргі таңда Латын Америка елінде де серіктестер бар. Бұл оң динамиканың бар екенін көрсетеді.
Халықаралық ынтымақтастық
Литваға қатысты сұраққа жауап бере отырып, Төраға бұл елдің өкілдері Орталықтың іс-шараларына бірнеше рет шақырылғанын атап өтті. Атап айтқанда, архиепископ Вильнюс Гинтарас Грушасқа шақыру жіберілген, алайда оның қатысуы жүзеге аспаған.
«Мен ол тараптың қатыспау себептері туралы болжам жасағым келмейді, бірақ қатысушылар мен серіктестердің үнемі кеңейіп келе жатқанын ескере отырып, болашақта Литва өкілдері біздің платформаға қосылады деп шын жүректен үміттенемін», — деп атап өтті Гүлсана Қожабай.
«Республика» газеті – respublika.lt журналисі Видмантас Мишевичюс.
Литва тілінен аударма (бейресми). Түпнұсқа дереккөз:
