Ежелгі заманда Тараз қаласы маңында Қарахан атты даңқты батыр өмір сүрген екен. Ол ерлігімен ғана емес, жүрегіндегі адал махаббатымен де ел жадында қалған. Қарахан әсем де ибалы Айша бибіге ғашық болады. Алайда екі жастың бақытына кедергі көп еді: Айша бибінің әкесі мен Қарахан бір-біріне қас дұшпан болатын.
Тағдырларына қарсы тұрған сол өшпенділікке қарамастан, Қарахан сүйгенін алып қашуға бел байлайды. Айша бибіні өз еліне жеткізбек болып жолға шыққан сәтте, қыздың әкесі ызамен жендеттерін жіберіп, қос ғашықты өлтіруге әмір етеді.
Жол үстінде Айша бала күнінен көз үйренген, жанына жақын Аса өзеніне тоқтап, бір сәтке болса да туған жерімен қоштасқандай болып, суға шомылмақ болады. Көңілі сергіп, жүрегі шаттанған Айша судан шығып, сәукелесін қайта киеді. Сол мезетте әкесі жіберген жауыз жендеттер сәукелесінің ішіне жасырын салған жылан Айшаны шағып алады. У бірден тарап, жас сұлу есінен танып, әлсірей бастайды.
Сол сәтте Қарахан сүйіктісін құшағына алып, жанұшыра молдаға жетеді. Өлім мен өмірдің арасында жатқан Айша бибіге соңғы аманатындай болып, неке қидырады. Осылайша, олардың махаббаты өмірден оза отырып та адалдықпен бекітіледі.
Айша бибі жан тапсырған жерге кейіннен еңселі мазар тұрғызылады. Қарахан сол мазардың қасына өзіне де орын белгілетеді. Содан бастап ол дүниенің сән-салтанатынан безіп, ақ сәлде киіп, ақ жиде жамылып, қалған ғұмырын Айша бибінің мазарының маңында өткізеді. Көз жұмғанша сол қасиетті орынды күзетіп, сүйгеніне деген адалдығынан айнымайды.
Қараханның бұл өмірі – махаббатқа беріктік пен рухани тазалықтың үлгісі еді. Ел оның бұл ісін жай батырлықтан биік қойып, әулиелікке балаған. Содан бері бұл мекен халық жадында «Әулие ата» деген қасиетті атаумен сақталып қалған деседі.
Абылайхан ҚАЛНАЗАРОВ
