«Діндес бауырларым үшін» деп ондаған адамның өмірін жалмаған қылмыскердің іс-әрекеті 2016 жылы Алматы жұртшылығын дүр сілкіндірген болатын. Бұл сөздерін алғаш естігенде рақымшылық пен мейірім шапағатқа толы амалдар ойға келеді. Бірақ «қой терісін жамылған қасқырдай» жақсылықты бүркеме етіп өздерінің теріс әрекетін іске асыруды көздегенін байқаймыз.
Бұл бір ғана мысал. Осы секілді әлем назарын өзіне аударып, жақсылықты жанама ту етіп, адамзатқа ортақ үрей тудырып отырған түрлі топтардың бар екені жасырын емес. Олай дейтініміз бұл топтар өздерінің мақсаттарына жету үшін түрлі қастерлі ұғымдарды қолжаулық етіп пайдалануда. Тіпті қасиетті саналатын «Дінді» де өз мүдделері үшін бұрмалап, ұран етіп алған топтар бар. Мысал ретінде «Әл-Кайда», «Таблиғи жамағат», «Катиба Таухид уал Джихад» т.б. ұйымдарды айтуымызға болады. Бұл ұйымдардың лидерлері өз жақтастарына белгілі бір діни қағиданы орындаудамыз деп сендіріп, түптеп келгенде жеке мүддеге жұмыс жасатуда. Олар тек белгілі бір орында ғана емес, төрткүл дүниенің төрт бұрышында да өз қызметтерін астыртын жүргізуде. Астыртын аталу себебі бұл топтар «Халықаралық террористік ұйым» ретінде танылып, әлем елдерінің көпшілігінде тыйым салынған. Бірақ, бұл топтар өз қатарын толықтыруда түрлі жолдар тауып, жақтастарын көбейтуде.
Сарапшылардың пікірінше, террористік қатар мен экстремистік сапты негізінен әлеуметтік әділетсіздіктің құрбаны болған, қоғамнан оқшау өмір салтын ұстанушы қарапайым азаматтар толтырады.
Қоғамда заңның өктемдік етуіне қарай аталмыш топтар өз идеологияларын түрліше насихаттауда. Негізінен өз қызметтерін ғаламтор беттерінде, түрлі жасырын жиындарда арнайы қолдан даярланған «Псевдошейхтер» арқылы жүргізеді. Көбіне бұл жалған уағызшылар «авторитарлық» жүйені уағыздап, діндар адамның діни фанаттық режимін іске қосады.
Діни фанатизм өз кезегінде адам бойындағы тұлғалықты қалыптастырушы жеке қасиеттерді мансұқтап, рационалды ойлау функциясын тежейді. Ақиқат көзі ретінде тек бір терезе айнасын ғана мойындайды. Діншілдікпен науқастанған адамның дерті эволюциялық күйде асқынады. Діни фанатизм белгісі табылған адам тек бір көзқарасты. Өз пікірін өзгелерге таңып, қабылдатуға әрекет жасайды. Өзімен келіспегенге кері үкім беруге машықтанады. Бұл адамның діни фанаттық дәрежеден діни радикал деңгейіне өткендігін көрсетеді.
Діни радикализмге бой алдырушы адамдық және адамзаттық қасиеттерден жұрдай. Себебі, радикализмнің негізгі жауы адамзаттық құндылықтар. Өзгелерге өз санасы негізінен баға беріп, үкім кесу құдай тарапынан да, құқық тұрғысынан да ешкімге берілмеген өктемдік!
Асхат ЕРУБАЙ,
Қызылорда облысының
дін істері басқармасының
«Дін мәселелерін зерттеу орталығының»
Бөлім басшысы, дінтанушы
