«Тірі адамның жүректен аяулы жері бола ма?» деп дана Абай айтқандай, адам өмірінің көзі осы жүрек екеніне дау жоқ. Адамды ізгілік пен жақсылыққа үндейтін де, қылмыс пен жамандыққа итеретін де – жүрек. Адам жанын бірде қинап, қайғы мен қасірет дәмін тарттыратын, бірде қуанышқа бөлеп, адам көңілін шаттыққа толтарытын да – жүрек.
Адамның ой-пікірі жүрекке тікелей әсер етеді. Өйткені, ой мен пікір үздіксіз жауған жауын тамшысындай тамшылап, жүрекке түседі. Жүрек нені әмір қылса, адам соны орындайды. Жүрек кімді сүйсе, адам соны сүйеді, жүрек нені қаласа, адам соны қалайды, жүрек нені жек көрсе, адам соны жек көреді.
Сол себепті де пайғамбар (с.ғ.с.): «Адамның бойында бір кесек ет бар. Егер ол жақсы болса, онда барлық дене жақсы. Егер жаман болса, онда барлық дене бұзылады. Шынында ол – жүрек», – деп айтқан (Бұхари мен Мүслим).
Сондықтан да жақсы адамды көрсеңіз, онда оның жүрегі дерттен аман болғаны. Егер жаман адамды көрсеңіз, демек, жүрегінің дерті бар.
«Жүрек дерті» деген уақытта біз жүректің анатомиялық немесе физиологиялық дертін айтып отырғанымыз жоқ. Біздің меңзеп отырған нәрсеміз – жүректің рухани дерттері.
Адамның бойында бір мезетте көптеген анатомиялық, медициналық дерттің болуы мүмкін, яғни дәрігер бір адамға бірнеше диагноз қоюы мүмкін. Сол сияқты жүрек те көптеген рухани дерттерге шалдығу ықтималы бар. Бірақ, бұл дерттердің медициналық аурулардан ерекшелігі сол, онымен ауырған адам өзінде дерттің бар екенін байқамайды.
Басқаша айтқанда, медициналық ауруға шалдыққан адам ағзасының ауырғанын сезеді, бойында рахатсыздық пайда болады. Ал енді жүрек дертіне шалдыққан адам бойында мұндай ауру салдарын сезбейді. Ол кәдуілгі сау-саламат адамның күйін кешеді. Өзін бір мазалаған жағдайды байқамайды, сезбейді де. Өйткені, ол медициналық емес, рухани дерт.
Алланың елшісі (с.ғ.с.) «Өлімнен басқа дерттің барлығына дауа бар», – деп айтқандай жүрек дерттерінің де дауасы бар.
Халид әр-Рубғи есімді ғалым бізге жүректің денедегі маңызы жайында мына әңгімені айтады:
«Хабашстандық ағаш ұстасы Лұқман құл еді. Қожайыны оған бір қой бауыздауға әмір қылып:
– Маған оның ең жақсы екі уыс етін алып кел, – дейді. Лұқман қожайыны айтқандай малды сойып, оған қойдың тілі мен жүрегін алып барады.
Кейін бірнеше күн өтіп, қожайыны тағы қой союға бұйрып:
– Маған оның ең жаман екі уыс етін алып кел, – дейді. Лұқман оған тағы да қойдың тілі мен жүрегін алып келеді.
Қожайын Лұқманға:
– Бірінші қойдың ең жақсы екі нәрсесін алып кел дегенімде, сен маған оның тілі мен етін алып келдің. Қош. Сосын екінші қойды сойғанда саған оның ең жаман екі нәрсесін бер дедім. Сен маған тағы да оның тілі мен жүрегін бердің. Мұның түсіндірмесі бар ма? – деп сұрайды.
Лұқман оған:
– Расында, егер ол екеуі жақсы болса, онда бұлардан асқан жақсы нәрсе жоқ. Егер ол екеуі жаман болса, онда олардан өткен жаман нәрсе жоқ, – деп жауап берген екен».
Лұқманның қожайынына берген жауабының даналығы жүректің маңызын көрсетеді. Жүректің жақсы болуы ағзаның, адам болмысының жақсылығын көрсетеді. Жүректің дертке шалдығуы адамның жаман екеніне дәлел. Осы жүректің көптеген дертке шалдығатынын білген Абай атамыз оны түрлі жағдайда әртүрлі атаса керек: «асау жүрек», «асыл жүрек», «ет жүрек», «жау жүрек», «жылы жүрек», «ит жүрек», «мұз жүрек», «сұм жүрек», «ыстық жүрек» деген сияқты т.б.
Демек, жүрек – біздің болмысымыз, шынайы бейнеміз. Егер отбасында, ұжымда, қоғамда және басқалармен жалпы қарым-қатынаста жақсы болуды қаласақ, онда жүрекке көңіл бөлуіміз керек. Жүректің рухани дерті оның физиологиялық дертінен де маңызды болмаса, кем емес. Бұған Құран аяттары мен хадистер және ислам тарихындағы оқиғалар мен ғибратты әңгімелер куә.
Жаратушы бізді жүрек дерттерінен сауыққан пенделерінің қатарынан қылғай.
Жалғас САДУАХАСҰЛЫ
