«قيامەتتە اللا پەرىشتەلەرىمەن بىرگە كەلەدى» دەپ ايتۋ دۇرىس پا؟

بەيسەنبى، 24.11.2016
«Қияметте Алла періштелерімен бірге келеді» деп айту дұрыс па?

تاسپاعا جازىلعان ٴدىني ۋاعىزداردىڭ بىرىندە «قيامەتتە اللا پەرىشتەلەرىمەن بىرگە كەلەدى» دەلىنگەن. اللا تاعالانى كەلدى-كەتتى دەپ سۋرەتتەۋ دۇرىس پا؟

قۇدىرەتى شەكسىز اللا تاعالانىڭ تىلسىم سيپاتتارىن ٴبىزدىڭ شەكتەۋلى اقىل سانامىزبەن، تۇيسىگىمىزبەن ٴتۇسىنۋ مۇمكىن ەمەس. نەگىزىندە، ادام بالاسى نە نəرسەنى بولماسىن مىنا ومىردە ٴوز كورگەن-بىلگەنىمەن سالىستىرعاندا عانا بارىپ ۇعىنادى. الايدا، عۇلامالار: «اقىلعا سالىپ قالاي پايىمداساڭ دا اللا ٴبəرىبىر وعان ۇقسامايدى» دەپ ەسكەرتكەن. وسى سەبەپتى، ٴəھلى سۇننەت عۇلامالارى: «اللا تاعالا كەيىننەن جاراتىلعانداردان وزگەشە، ولاردىڭ ەشقايسىسىنا ۇقسامايدى» دەپ سيپاتتاعان.

كەيبىر زەرتتەۋشىلەر «ٴتəڭىرىڭنىڭ əمىرىمەن پەرىشتەلەرى ساپ تۇزەپ كەلگەن سəتتە» دەگەن «əل-فəجر» سۇرەسىنىڭ 22 اياتىنداعى «جəə» – «كەلدى» ەتىستىگىن اللا تاعالانىڭ وزىنە بايلانىستىرىپ جاتادى. əرينە، بۇل – دۇرىس ەمەس. دۇرىسى، «اللانىڭ ٴəمىرى كەلگەن كەزدە» دەپ ٴتۇسىنۋ قاجەت.

əسىلىندە، بۇل ايات «مۋتاشابيھ» – بىرنەشە ماعىنا بەرەتىن، استارلى، سوزگە باي اياتتاردىڭ قاتارىنا جاتادى. مۋتاشابيھ اياتتاردى دۇرىس ٴتۇسىنۋ ٴۇشىن اقيدا بىلىمىنە سۇيەنگەنىمىز ورىندى بولادى. سوندىقتان دا، بۇنداي اياتتاردى تۇسىندىرگەن كەزدە «ٴəھلى سۇننەت ۋال-جاماعات» – سۇننيتەردىڭ ۇلاعاتتى ۇستازى يمام əبۋ مانسۋر ٴəل-ماتۋريديدىڭ تəپسىرىنە جۇگىنگەنىمىز ٴجون. ول اتالمىش اياتتى بىلاي تۇسىندىرەدى:

– نەگىزىندە، اياتتاعى «كەلدى» ٴسوزىن اللا تاعالاعا تىركەپ (اللانىڭ ٴوزى كەلەدى دەگەن سياقتى)، ۇشقارى پىكىردەن ساقتانعانىمىز ٴجون. ويتكەنى، تەولوگيا ىلىمىندە «كەلدى» سوزىنە ٴبىر عانا ماعىنا بەرىلمەگەن. ٴتəڭىردى ىس-əرەكەتكە قاتىستىرا قاراۋ ٴبىر باسقا دا، دەنە مەن تۇلعا رەتىندە قابىلداۋ ٴبىر باسقا. ال، اللا سۋبحانا ۋا تاعالا دەنە دە ەمەس، ىس-əرەكەت سياقتى قۇبىلىستىڭ ٴوزى دە ەمەس. سوندىقتان، ٴبىر فيزيكالىق دەنەنىڭ كەلگەنىندەي اللا تاعالاعا دەنە سيپاتىن جəنە دە سول دەنەدەن پايدا بولاتىن قۇبىلىستىق سيپاتتى دا بايلانىستىرۋعا بولمايدى. ياعني، ەگەر كەلۋ ٴسوزى فيزيكالىق دەنەگە بايلانىستىرىلسا، وندا، ٴبىر ورىننان ەكىنشى ورىنعا قوزعالۋ دەپ تۇسىنىك تۋادى. بۇل فيزيكالىق دەنەدەن تۇراتىن جاراتىلىستىڭ سيپاتى. ال اللا تاعالانى جاراتىلىسقا ۇقساتپاۋ، يسلام اقيداسىنىڭ نەگىزگى قاعيداتى. «ول (اللا) ەشنəرسەگە ۇقسامايدى» («شۋرا» سۇرەسى، 11-ايات). ال ەگەر، كەلۋ ٴسوزى بەلگىلى ٴبىر قۇبىلىسقا تىركەلسە، وندا، سول قۇبىلىستىڭ ۇستەم بولعانىن كورسەتەدى. مىسالى: «اللانىڭ جəردەمى كەلگەن كەزدە» («ناسر» سۇرەسى، 1-ايات). ماعىناسى، اللانىڭ جəردەمى ۇستەم بولعان كەزدە دەگەندى ٴبىلدىرىپ تۇر. «جəردەمى كەلدى» دەگەندە ٴبىر ورىننان ەكىنشى ٴبىر ورىنعا قوزعالدى دەگەن ماعىنا تۋمايدى عوي؟! اياتتى «اللانىڭ ٴəمىرى كەلدى» دەپ تəپسىرلەگەن دۇرىس. وعان «ناحل» سۇرەسىنىڭ: «ولار پەرىشتەلەردىڭ نەمەسە رابىڭنىڭ ٴəمىرىنىڭ كەلۋىن كۇتەدى مە؟» دەگەن 33-اياتى ناقتى دəلەل بولادى (قۇرانداعى مۋتاشابيھ اياتتاردى مۋحكəم اياتتارمەن تəپسىرلەۋ اقيدا عالىمدارىنىڭ بەرىك ٴتəسىلى). ويتكەنى بۇل اياتتا «كەلۋ» ٴسوزىن اللا وزىنە ەمەس «رابىڭنىڭ ٴəمىرىنىڭ كەلۋىن» دەپ، əمىرىنە، بۇيرىعىنا تىركەگەن (əل-ماتۋريدي ٴتəپسىرى).

سوندىقتان، ٴسىز كەزىككەن ۋاعىزدىڭ ٴبəرى بىردەي دۇرىس ەمەس! ٴدىني ساۋاتىڭىزدى ارتتىرعىڭىز كەلسە، ۋاعىزدى قازاقستان مۇسىلماندارى ٴدىني باسقارماسىنىڭ رەسمي قىزمەتكەرلەرىنەن تىڭداپ، ەلىمىزدەگى ٴدəستۇرلى ٴدىنىمىزدى ناسيحاتتايتىن www. muftyat.kz، www.e-islam.kz سەكىلدى رەسمي سايتتاردان ىزدەنۋدى ۇسىنامىن.

ەرشات وڭعاروۆ،

يسلامتانۋشى،

e-islam.kz

وقىلدى 941 رەت
joomshaper
top