سالافي-ساليحيندەردىڭ نەمەسە العاشقى مۇسىلمانداردىڭ اقيداسى قانداي بولعان؟

سەيسەنبى، 27.12.2016
Салафи-салихиндердің немесе алғашқы мұсылмандардың ақидасы қандай болған?

حاق ەلشىسى (س.ع.س) مەن ساحابالاردان كەيىنگى داۋىردە مۇسىلمانداردىڭ كۇن تارتىبىندە قۇداي تاعالانىڭ زاتى مەن سيپاتتارى جانە قۇران كارىمنىڭ ٴمۋتاشاببيح اياتتارى مەن حاديستەرىن قالاي ۇعۋعا بولادى دەگەن تارتىستى ماسەلە تۇردى. وسى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردە كەيبىر ادامدار اداسۋشىلىققا بوي الدىرىپ، ٴاھلى سۋننا سەنىمىنەن ايىرىلدى. ال، سالافي-ساليحيندەر اللا ەلشىسى (س.ع.س) مۇسىلماندارعا ٴتاڭىر تاعالانى قالاي تانىتسا، ولار اينا–قاتەسىز سولاي سەندى. وزدەرىنىڭ جانىنان ەشقانداي جاڭا ٴبىر پىكىر (بيدعات) بىلدىرگەن جوق.

داڭقتى عۇلاما يمام عازالي «يلجامۋل–اۆام ٴان يلميل–كالام» اتتى شىعارماسىندا العاشقى اقجال تولقىننىڭ (سالافيەلەر) اقيداسىنىڭ مىناداي جەتى ەرەكشەلەگى بولعاندىعىن ايتادى:

1. تاقديس – اللا تاعالانى جارىتىلعانداردىڭ ىشىندە ەشكىمگە ۇقساتپاۋ.

2. تاسديق – ۇلى جاراتۋشىنىڭ ەسىمدەرى مەن سيپاتتارى حاقىندا قۇران كارىم مەن سۇننەتتە ايتىلعان نەگىزدەردى قابىلداپ، اللا تۋرالى جاقسى پىكىردە بولۋ جانە اللا تاعالا ەلشىسىنە ٴوزىن قالاي تانىستىرسا، وعان سولاي سەنۋ.

3. وزدەرىنىڭ دارمەنسىزدىگىن مويىنداۋ – ناستاردا ايتىلاتىن ماعىناسىن ٴبىر اللا تاعالا عانا بىلەتىن ٴمۋتاشاببيح نەگىزدەرگە جاڭاشا تۇسىندىرمە جاساماۋ.

4. سۋكۋت – ٴمۋتاشابيح اياتتار مەن حاديستەردىڭ ماعىناسىن ەشكىمنەن سۇراماۋ.

5. يمساق – ٴمۋتاشاببيح اياتتار مەن حاديستەرگە تەك تۇسىندىرمە ەمەس، جورامال ايتۋدان دا باس تارتۋ. سونىمەن بىرگە، ٴمۋتاشاببيح اياتتار مەن حاديستەردى وزگە تىلدەرگە دە ٴتارجىمالاماۋ.

6. كافف – ٴمۋتاشاببيح اياتتار مەن حاديستەر تۋرالى ويلامايتىندىعىن تىلمەن عانا ەمەس، جۇرەكپەن ايتۋ.

7. ماعريپاتقا بەرىلۋ – جوعارىدا ايتىلعان شەكتەۋلەر نەگىزىندە، ياعني، اللانىڭ زاتى مەن ٴمۋتاشاببيح اياتتار مەن حاديستەردەن باسقا يلاھي ٴىلىمدى يگەرۋگە بەت بۇرۋ.

حاق ەلشىسىنىڭ (س.ع.س) كوزى تىرىسىندە ساحابالار نانىم-سەنىمگە قاتىستى سۇراقتارىنا تولىق قاناعاتتتانارلىق جاۋاپ الا الاتىن. ال، تابيعيندەر مەن تابا-تابيعيندەر اللا ەلشىسىن (س.ع.س) كوزىن كورمەسەدە، قۇران مەن سۇننەتتى بەرىك ۇستاندى. شىنتۋايتىندا كەيىنگى «حالافي-ساديقين» (ٴاشعاري مەن ماتۋريدي) تولقىننىڭ ٴيىر بۇتاقتى عۇلامالارىنىڭ قالىپتاسۋىنا پايعامبارىمىزدىڭ (س.ع.س) اماناتىن ماپەلەپ ۇستاپ، ماڭگىلىك ۇلى مۇرانى شاشاۋ شىعارماي جەتكىزگەن سالافي-ساليحتاردىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى ولشەۋسىز ەدى. ياعني، ىزىگىلىك تاريحىنىڭ العاشقى پاراعىنا اتى التىن ارىپتەرمەن جازىلعان العاداي تولقىن - ول سالافي-ساليحتار بولاتىن.

مۇحان يساحان

ٴدىنتانۋشى

وقىلدى 660 رەت
joomshaper
top