Қазіргі заманғы діни ахуал және зайырлы мемлекеттегі дінтанушылардың рөлі

Сенбі, 30.08.2014

Құрметті ханымдар мен мырзалар!

Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев  «Қазақстан – 2050» Стратегиясында еліміз бен өңіріміз үшін он негізгі сын- қатерді бөліп көрсеткен.

«Бірінші сын-қатер – тарихи уақыттың жеделдеуі. Тарихи уақыт аса жеделдей түсуде. Әлем қарқынды түрде өзгеруде және болып жатқан өзгерістердің жылдамдығы адамды таң қалдырады» (Сілтеме соңы).

Уақыттың жеделдеуі адамның сезімі мен санасына салмақ салуда. Адамдарға әсіресе жастарға психологиялық көмек, қызмет керек.

Бұл біздерді, осы залда отырған бәрімізді ойландыратын проблема.

Зайырлы мемлекеттегі діннің орны туралы, алдағы уақытта жұмысымыздың қандай бағытта жүргізуіміз керек.

Алдымен айтарымыз – діни ағартушылық мәселесі. Еліміздегі барлық мектептердің 9 сыныптарында «Дінтану негіздері» пәні қазақ, орыс және өзге этнос тілдерінде жүргізіліп жатыр (32 сағ.). Оқулық та, бағдарлама да бар,  проблемалар да бар. Ел аралап дәріс оқып жүргенде дінтану пәнінен сабақ беретін мұғалімдер:

Дінтану негіздері кеш берілді. Бұл бастауыш сыныптарында жүргізілсе, - деген тілек білдіруде, - мұндай тәжірибе Түркия және т.б. елдерде бар.

Сонымен бірге ата-аналарға, отбасына арналған әдебиет-оқулық болса деген де тілек білдіруде, сондықтан біз 4 секция жұмысында отбасына арнап «Ислам және дәстүр» деген әдістемелік оқу құралын Қазақстан мұсылмандары діни басқармасымен біріге отырып даярласақ деген мәселені талқылауды ұсынамын.

Тәрбие отбасынан басталады. Дінге қатысты, ұлттық дәстүрлерге қатысты отбасыларының даярлығы жеткілікті ме? Интернетте әр түрлі пікір. Қоғамда да бұл істе жүйелілік жоқ, отбасында өсіп келе жатқан жас жеткіншек қандай жолға түсіп кетпек, оны кім бағдарламақ? Осы істе біз, Дінтанушылар конгресі отбасына көмекке келсек деген ниет бар. Әрине, бұған қаражат бөлініп, конкурс жариялануы керек.

«Дінтану негіздері» пәнінің мектептерде оқытылу сапасы туралы айтсақ,  ол міндетті оқылатын пәні емес, 9 сыныпта аптасына бір ақ рет өтетін вариативті пән. Демек, «Дінтану негіздері» мектептерде міндетті пән ретінде оқылатын мезгіл жетті. Сонымен бірге, еліміздегі діни жағдай әр аймақта біркелкі емес. Мысалы, дәстүрлі мұсылмандар тығыз шоғырланған Оңтүстік облыстарда: «Бізге «Дінтану негізінен» гөрі ислам мәдениеті туралы оқулық керек», - деген ұсыныстар айтылды. Оның объективтік негіздері де бар. Себебі, бұл өңірлерде ислам мәдениетіне қатысты ескерткіштер, мавзолейлер, ғимараттар, елді мекендер мол.

Осындай ұсыныстарды ескере отырып, мүмкін «Дәстүрлі ислам мәдениетінің негіздері» деген оқулық жазып, оны «Дінтану негіздері» оқулығымен еркін таңдауға қатар ұсынсақ дегенді талқыға салғым келеді. Ресейде «Основы православной культуры» деген мектептерге пән енгізгені сіздерге мәлім. Ойланайық!

 

Уважаемые участники Форума!

О значении религии в светском государстве  в  «Стратегии «Казахстан-2050» сказано, что «…остро стоит вопрос нетрадиционных религиозных и псевдорелигиозных течений. Часть молодых людей слепо копирует чужой взгляд на жизнь, так как у части нашего общества слабый иммунитет к чуждому псевдорелигиозному воздействию. Наша Конституция гарантирует свободу вероисповедания, это – факт. Однако, как известно, безграничной свободы не бывает, это – хаос. Все должно быть в рамках Конституции и законов» (конец цитаты).

Діни және діни бірлестіктер туралы Заң бар, онда зайырлы мемлекеттің орны нақтылы анықталған.

В этой связи хотел бы поделиться некоторыми мыслями:

Во-первых, религиозная ситуация в каждом из регионов разнотипная и каждый из них требует особого специфического подхода чтоб изучить реальную картину религиозной обстановки в стране в целом.

В данном контексте необходимо проведение углубленных исследовательских и социологических проектов по изучению религиозных размеров в регионах. В этом вопросе остро стоит проблема в финансировании научных проектов (Бағлан мырза, сізден көмек керек).

Во-вторых, необходима слаженная работа по взаимодействию государственных органов с религиозными объединениями, научным и экспертным сообществом, в том числе учителями преподающих дисциплину «Основы религиоведения» в средних и высших учебных заведениях. Например, мы хотим не местностях проводить подобные меропрития. Әкімшіліктердент көмек керек.

В третьих,необходимо сплочение религиоведов с ветеранами, пенсионерами, аксакалами так, как они являются носителями традиций, духовных и нравственных ценностей, мудрости. Бұл мәселе басталды.

В-четвертых, нужно создавать собственную академическую традицию религиоведения в Казахстане. Это непростая задача, но задача  необходимая. Религиоведам – преподавателям, ученым и тем, кто занимается вопросами религиозного просвещения необходимо знать наряду с исследованиями современных зарубежных ученых, и казахских ученых-мыслителей и просветителей разного исторического периода и эпох. Например, труды великих мыслителей Ходжа Ахмета Ясауи, Юсуфа Баласагуни, Махмуда Кашкари, Абая, Шакарима и сказителей и ахунов ХIХ века и т.д.

Совесть для них была главной субстанцией. Совесть и свободу они рассматривали в основном как идентичные понятия.Свобода – это внутреннее нравственное состояние человека. Измерением внутреннего нравственного состояния человека является Совесть. Об этом говорили русский поэт Михаил Лермонтов и казахский мыслитель Абай.

Я не хочу, чтоб свет узнал

Мою таинственную повесть;

Как я любил, за что страдал,

Тому судья лишь Бог да  совесть!..

  (С.36)

В переводе Абая:

Менің сырым жігіттер, емес оңай

Ешкімнің ортағы жоқ жүрсін былай!

Нені сүйдім, дүниеде неден күйдім,

Қазысы оның – арым мен бір-ақ Құдай.

  (Подстр. перевод)

На мой взгляд, это и есть основа светского понимания религии.

Воспитывать веру к Богу через Совести. Только тогда религия составляет нравственное качество человека. Религия не Мессия («освобождение») – мессианство, как пытаются показать некоторые адепты нетрадиционных и псевдорелигиозных течений.

В условиях информационного общества мессианство – явление отжившее. Оно возможно в эпоху просвещения, освобождения от идеологических догм (например, от советско-атеистических). Когда в обществе набирают оборот интеграционные и цивилизационные процессы, религия не должна брать на себя функции мессианства.

В религии, в принципе, не должно быть идеологических новоявленных «вожаков», которые могут завести людей. Это подмена религии политикой. Истинная религия в этом не нуждается. Вера нравственное содержание человека и это дает ему возможность стать свободным в выборе веровании и поступков.

Религия имеет историю, но однако она должна работать только на современность. Современность определяет ценность религии. История есть современность.

В заключение хотелось бы отметить, что перед Конгрессом религиоведов Казахстана, перед научным и экспертным сообществом в сфере религии стоят масштабные и важные задачи. Безусловно, что их решение требует немало творческих поисков, времени и сил.

Тыңдағандарыңызға рахмет!

Қазақстан дінтанушыларының Үшінші Форумы материалдарының жинағы. – Астана, 2013 ж. 

Ұнады ма? Достарыңмен бөліс:
Оқылды 2702 рет
JoomShaper
Top